Frumvarp um ráðgefandi stjórnlagaþing

Bjarni skrifar: 

Ég verð að fagna hinu nýja frumvarpi um ráðgefandi stjórnlagaþing. Með þessu er vonandi verið að efna til yfirvegaðrar umræðu um grundvallarskipan þjóðfélagsins. Það verður mikið verk að endurnýja samfélagssáttmálann í landi okkar og því samtali verður að stýra sterkur hópur verðugra fulltrúa almennings. Nú ríður á að skilgreina þannig að allur almenningur skilji og finni með sjálfum sér hvað almannahagsmunir eru og almannaheill. Við þurfum samtal sem nær til allra. Tími atvinnustjórnmálamanna og hinna gírugu sérhagsmuna verður að kveðja en öld lýðræðis og samstöðu að renna upp í þessu landi. Í stað kappræðu þarf nú að iðka samræðu, í stað valdsöfnunar verður nú að iðka valddreifingu.  

Ég skora á dr. Pál Skúlason að gefa kost á sér til þessa þings.

Guð-er-til-tilfinningin

Gleðilegt sumar góðu lesendur, hér er prédikun okkar frá því í gær:

Við hjónin nýttum sumarleyfið okkar eins og margir Íslendingar til þess að ferðast innan lands og sjáum ekki eftir því.  Við eigum stórbrotið og ægifagurt land og það sáum við berlega er við heimsóttum Vestfirði um viku tíma undir lok frísins, dvöldum m.a. á Breiðavík, í Tálknafirði og að Holti í Öndundarfirði þar sem hægt er að ganga marga kílometra á hreinni og hvítri sandströnd og synda í tærum sjó þar sem sér til botns á margra metra dýpi. 

 

Síðasta dag sumaleyfisins tókum við ferð með hópi á vegum Vesturferða þar sem siglt var til Aðalvíkur og þaðan gengið yfir í Hesteyrarfjörð þar sem báturinn kom og sótti mannskapinn og skilaði honum aftur til Ísafjarðar.  Þarna vorum við í hópi Íslendinga, Finna, Þjóðverja, Hollendinga, Frakka og Ítala sem allir áttu það sameiginlegt að drekka í sig litafegurð, ilm af móa og hafi og íslenskan fuglasöng.  Þar náðum við m.a.s. að þramma í gegnum einn snjóskafl og vaða eina á uns komið var niður á Hesteyri í Jökulfjörðum þar sem standa rústir gamallar hval- og síldarstöðvar  og bera vitni löngu liðinni athafnasemi.  Á Hesteyri standa enn nokkur gömul hús sem afkomendur hafa gert upp sem sumardvalarstaði og í gamla læknisbústaðnum er greiðasala þar sem bakaðar eru heimsins bestu pönnukökur og borið fram rjúkandi kaffi. 

Ungi leiðsögumaðurinn, Gylfi Ólafsson, hafði unun af starfi sínu, kunni góð skil á staðháttum og flóru landsins auk þess sem hann sagði sögur af horfnu mannlífi þessara afskekktu sveita.  Á Hesteyri lifir m.a. enn sú minning er norskir bræður og athafnamenn sem reist höfðu verksmiðjuna og skapað mörgum lífsviðurværi vildu gefa Hesteyringum veglega vinargjöf þá létu þeir flytja til landsins kirkjuvið til sniðinn og klárann til uppsetningar frá Noregi og reistu fallega kirkju í þessu fámenna plássi. 

 

Það vekur athygli ferðamanns sem flækist um Íslenskar sveitir að hvarvetna er kirkjuhúsum mikill sómi sýndur.  Þar eru Vestfirskar byggðir síst undantekning og tókum við eftir því að jafnvel í plássum þar sem andstreymi og lægð hefur orðið í mannlífi er hugsað um kirkjurnar af augljósum metnaði.  Virðist manni að vestra gildi sú regla að kirkjur í byggð og vitar á annesjum séu þær byggingar sem hvergi sé sparað til hvað sem vegagerð og öðru líði.  Í Aðalvík standa yfir viðamiklar lagfæringar á hinu forna kirkjuhúsi á Stað í sjálfboðavinnu afkomenda þeirra sem áður byggðu plássið.  Af kirkjunni á Hesteyri er það að segja að hún er eina kirkjan í landinu sem hefur horfið og urðum við þess áskynja að hvarf þessa húss situr enn djúpt í tilfinningum Hesteyringa, því er komið var að lokum ferðarinnar og við biðum bátsins á bryggjunni í Hesteyrarfirði hittum við þar að máli eldri mann sem þar á sinn uppruna og sitt sumarhús og lá honum helst á hjarta að segja okkur þessa löngu liðinu sögu.  Kirkjan hafði verið reist á hæðardragi ofan við byggðina þar sem nú er minnisvarði og gamall kirkjugarður.  Sagðist þessum góða manni svo frá að eitt sinn eftir miðjan sjöunda áratuginn hefði hreppstjóra sveitarinnar orðið litið út um eldhúsgluggann heima hjá sér þar sem hann stóð með kaffibollann í hönd og hefði hann vart mátt mæla og ekki viljað trúa sínum eigin augum er kirkjan sem prýtt hafði plássið var horfin af yfirborði jarðar.  Við eftirgrenslan kom síðar í ljós að flokkur manna hafði verið sendur að ráði yfirstjórnar kirkjunnar til þess að taka niður kirkjuna Hesteyri og setja hana upp á Súðavík þar sem þar bráðvantaði kirkju en Hesteyri var ekki lengur í vetrarbyggð, enda hafði kirkjan aldrei verið formlega vígð til þjónustu inni á Hesteyri.  Og fyrir einhverja vangá hafði bréfleg krafa hreppsnefndarmanna um að við kirkjunni yrði ekki hróflað gleymst ólesin ofan í skúffu hjá einhverju ágætum prófasti, svo að yfirstjórn kirkjunnar var í góðri trú að skaffa Súðvíkingum þetta veglega Kirkjuhús sem þar stendur enn og er afar vel við haldið.  Fylgdi sögunni að er fyrstu manngerðu göngin voru grafin í vegakerfi landsins og leiðin frá Súðavík til Ísafjarðar var opnuð svo að nú mátti aka frá Snæfjallaströnd til Ísafjarðar hafi sumir Hestfirðingar ekki viljað fara um þann veg og þurfa að horfa upp á kirkjuna sína sóma sér í nýju plássi. 

 

Þessa sögu rifja ég ekki upp til að sá salti gömul sár heldur til þess að við íhugum gildi guðshúsa á Íslandi og þá merkingu sem þau hafa í hverju byggðalagi.  Um leið og ekið er inn í bæjarfélag eða þorp má í sjónhending finna kirkjuna sem valinn hefur verið veglegur staður og allt umhverfi hennar ber vott um helgun og samstöðu.  Þarna er staðurinn, húsið þar sem allir eiga samnefnara og geta jafnt í gleði og raun komið saman til þess að hlusta og biðja og endurnýja sáttmálann við Guð og menn.   E.t.v. var hámark þessarar reynslu er við gengum inn í Ísafjarðarkirkju og sáum nýu altaristöfluna sem er hugmynd Ólafar Nordal en unnin af meira en sjö hundruð sóknarbörnum á öllum aldri með mis mikla handlagni og kunnáttu í leirgerð.  Gylfi leiðsögumaður sagði hópnum að kærastan sín ætti einn af þessum leirfuglum og að í hvert sinn er þau kæmu í kirkju leituðu þau hann uppi innan um aragrúa annarra fugla sem þar virðast hefja sig til flugs í voldugri sveiflu til  móts við himininn.  Kvaðst hann eiga sér einn uppáhaldsfugl sem væri örugglega eftir einn mjög ungan listamann en sá fugl líktist í raun fremur héra sem væri að taka undir sig stökk.  Þetta snilldarlega kirkjulistaverk sem Ísfirðingar hafa borið gæfu til að móta og eignast er tjáning á því eðli kristinnar kirkju sem Jesús talar um í guðspjalli dagsins að vera salt og ljós.  (Matt. 5. 13-16) Eins og saltið varðveitir matinn frá skemmd þannig er kirkjunni ætlað að vernda heiminn gegn eyðileggingu og vonleysi.  Kirkjan er samfélag vonarinnar.  Leirfuglarnir í kór Ísafjarðarkirkju hefja sig til himins og það er máttug sveifla sem tjáir samstöðu.  Þannig samstaða er kirkja Jesú.  Enn hafa vísindamenn ekki getað útskýrt hvað það er sem því veldur að þúsundir fugla í einu geri taka skyndilega stefnu í eina átt.  Hvar er ákvörðunin tekin?  Hvernig berast þau boð sem láta ótölulegan fjölda lifandi smáfugla vinda sér í eina átt á augabragði?  Við vitum það ekki.  Við vitum ekki heldur hvernig vonin berst manna á milli en við vitum að að gerist og við köllum það heilagan anda. 

 

Það var mögnuð tilfinning fyrir tvo sóknarpresta af Reykjavíkursvæðinu að skynja hvernig andi Guðs og kærleikur sóknarbarnanna sameinast í hinum mörgu fallegu dreifbýliskirkjum.  Enda þótt húsakostur hinna fjölmennu safnaða á suðvestur horninu sé meiri og glæsilegri þá er yfir þessum látlausu guðshúsum ósvikin helgun og von.  Í okkar daglega starfi hér syðra mætum við í hverri viku fólki sem veit hreint ekki hvaða sóknarkirkju það tilheyrir.  Ítrekað eigum við samtöl við góða og gegna Íslendinga sem einfaldlega eiga sér engan helgidóm þar sem þeir eiga vitundina um griðastaðinn í lífinu.  Nú sýna félagslegar rannsóknir að trúarleit og iðkun fólks er ríkari í stórborgum heldur en í dreifbýli, en samt er það staðreynd að ótrúlega stór hluti íbúa höfuðborgarsvæðisins á sér ekki fastan samastað í söfnuði og kirkju.  Við vorum að ræða þetta á ferðalagi okkar með ákveðinni eftirsjá í hjarta þegar við fórum um vestfirskar sveitir og bæi.  En á bátnum á leiðinni frá Hesteyri talaði Guð til okkar í samtali sem við áttum við ungt par sem hafði gengið saman allar Hornstrandirnar.  Þetta fólk var ekki með hugann við neinar kirkjubyggingar en þau voru samt með hugann við Guð.  Þarna var á ferð ungt og efnilegt fjölmiðlafólk sem lifir og hrærist í hraða og áreiti en leitaði út í óbyggðir til að hvíla sig og ná áttum.  “Þegar ég stóð í kyrralogni uppi á Hornbjargi” sagði konan „og uppstreymið frá bjarginu bar með sér ilm af fugladriti og sjávarilmi og ég horfði á sólina dansa á haffletinum um miðja nótt þá kom þessi Guð-er-til-tilfinning” .

 

Guð-er-til-tilfinningin!   Þekkir þú hana? 

 

Þegar þú býrð í umhverfi þar sem afrek mannanna í byggingum og allskyns hugarsmíðum þrengja sér að vitnundinni úr öllum áttum og hæstu turnarnir eru fremur Babelsturnar en kirkjuturnar þá leitar hugurinn út úr hinu manngerða umhverfi til þess að finna frið.  Er það ekki eðlilegt og segir það sig ekki bara sjálft?  En þegar þú býrð við ólgandi haf sem bæði gefur og tortímir og yfir þér vaka hamrar með snjóhengjur á vetrum þá verður vitinn á annesjum og kirkjan í plássinu griðastaður samstöðu og vonar. 

Samur er Guð og söm er trúin og til okkar allra berst ákall Jesú um að við tökum við hlutverki okkar að vera í senn kirkja og viti, salt og ljós í veru okkar.

Nú er það verkefni okkar kristinna manna sem lifum og hrærumst  í þéttbýlinu á  21. öld að skoða samfélag okkar og svara upp á nýtt þeirri spurningu hvernig kirkjan fer að því að vera áfram sýnilegur griðastaður vonar og mannlegrar samstöðu þar sem Guð-er-til-tilfinningin fær rými í veruleikanum.

 

Amen. 

Dalai Lama er áhættuþáttur

Bjarni prédikar:

Funduð þið hvað það var gott að fá Dalai Lama í heimsókn hér um daginn? Það fylgdi honum gott andrúmsloft inn í allt gjammið og gargið sem nú ríkir á eyjunni okkar. Ég held að við höfum öll verið mest hissa á því hvað þessi maður var afslappaður og leyfði sér að vera nánast barnslegur ekki síst þegar hann hló af minnstu tilefnum í opinberum viðtölum og lét forvitnina stjórna sér umhugsunarlaust.

Og svo spyr maður sig, hvað veldur því að í kringum þennan mann skuli skapast sú staða að allir valdamenn verði að gera það vandlega upp við samvisku sína hvort þeir vilji yfir höfuð hitta hann og taka á móti honum? Alla langar í raun að hitta Dalai Lama en það er bara áhættuatriði. Íslensk stjórnvöld urðu að taka það skírt fram að heimsókn Dalai Lama væri ekki á þeirra vegum. Þau urðu að gera það vegna þess að það mátti ekki misskiljast. Dalai Lama er áhættuþáttur. Sjálfur er hann í hópi þeirra einstaklinga sem taldir eru í mestri lífshættu. Hann gæti ekki gegnið inn hjá VÍS eða Sjóvá og keypt sér líftryggingu. Þeir myndu ekki vilja versla við hann vegna þess að hann ástundar áhættulifnað.

Ég hitti mann um daginn sem er í svipaðri stöðu og Dalai Lama hvað þetta varðar. Ég vil ekki nefna nafnið hans vegna þess að það gæti kostað mig vesen en við hittumst í sturtu niðri í Laugum, stóðum þarna andspænis hvor öðrum og enda þótt vatnið í sturtunni væri volgt og gott þá rann mér kallt vatn milli skinns og hörunds. Þessi maður er gangandi áhættuatriði, þekktur handrukkari og ofbeldismaður. Ég kinkaði til hans prestasvipnum bara til að hafa alla góða en fór í gegnum það í huganum að það yrði nú ekki mikið úr manni í höndunum á þessari gangandi vígvél.

Já, sumt fólk er bara þannig að maður verður að umgangast það fimlega. Það skal enginn halda að ég hafi mælt mér mót við þennan ónefnda mann, hann var þarna algerlega á eigin vegum og ég vil taka skýrt fram að á milli okkar eru engin tengsl. Samt lét ég son minn sem er 17 ára geta upp á því við kvöldverðarborðið með hverjum ég hefði veri í sturtu þemnnan morgun og hann náði því í þriðju atrennu!

Hvað er það sem Dalai Lama á sammerkt með ofbeldisrukkaranum? Það er persónuvald. Báðir búa yfir valdi sem hreyfir umhverfið hvar sem þeir koma. Báðir ástunda þeir áhættulíferni.
Ofbeldismaðurinn góðkunni heldur úti heimasíðu þar sem hann birtir myndir af sjálfum sér í misjöfnu ástandi og félagsskap. Á einni mynd er hann blóðugur í framan en textinn gefur í skyn að andstæðingurinn hafi verið eitthvað illa fyrir kallaður og því ekki getað verið með í myndatökunni. Á annarri mynd er hann á fundi með Geira í Goldfinger og fer þar vel á með öllum. Allt eru þetta skilaboð um vald.

Þegar maður gúgglar Dalai Lama upp í tölvunni kemur í ljós að Tíbeska útlagastjórnin kann líka vel að koma skilaboðum sínum til umheimsins. Það tekur enga stund að finna greinagóðar lýsingar á 15 daga flótta Dalai Lama frá Lhasa í Tíbet árið 1959 yfir fjallaskörð og vegleysur uns hann slapp yfir Indversku landamærin eftir að Kínverjar höfðu bælt niður mótmæli Tíbeta þar sem krafist var sjálfstjórnar og friðar. Allar eru þessar frásagnir klár og skýr skilaboð um vald. Og þegar Dalai Lama hvikar ekki frá hinni friðsamlegu aðferð enda þótt Tíbeska þjóðin sé í sífellu beitt ofríki, helgistaðir hennar jafnaðir við jörðu og menningu hennar og trú úthýst með skipulagðir hörku þá eru þar á ferðinni svo sterk skilaboð um vald að það er ekki hægt að horfa framhjá því. Upp í hugann koma orð frelsarans Jesú „Slíðra sverð þitt! Allir sem sverði bregða munu fyrir sverði falla.” (Matt 26.52) “Sælir eru hógværir því að þeir munu jörðina erfa. Sælir eru þeir sem hungrar og þyrstir eftir réttlætinu því að þeir munu saddir verða.” (Matt. 5.5-6)
Sturtufélagi minn og Dalai Lama eru fulltrúar ólíks valds.Átakalínan í veröldinni stendur og hefur ætíð staðið á milli þess valds sem safnar sjálfu sér og þess valds sem dreifir sér út til allra. „Seg þú okkur, með hvaða valdi gerir þú þetta?” spurðu fraísear og fræðimenn Jesú. „Hver hefur gefið þér þetta vald?“ (Lúk. 20.2)

Vald hógværðarinnar, valdið sem hungrar og þyrstir eftir réttlæti, valdið sem óttast ekki ofbeldið og hræðist ekki hótanirnar, valdið sem hlær og grætur, valdið sem gleðst ekki yfir óréttvísinni en samgleðst sannleikanum. Þetta er valdið sem á veröldina. „Þið vitið að þeir sem teljast ráða fyrir þjóðum drottna yfir þeim og höfðingjar láta menn kenna á valdi sínu.” Sagði Jesús. Taktu eftir orðalaginu: „Þið vitið að þeir sem teljast ráða fyrir þjóðum drottna yfir þeim og höfðingjar láta menn kenna á valdi sínu. En eigi sé svo meðal ykkar heldur sé sá sem mikill vill verða meðal ykkar þjónn ykkar. Og sá er vill fremstur vera meðal ykkar sé allra þræll. Því að Mannssonurinn er ekki kominn til þess að láta þjóðna sér heldur til að þjóna og gefa líf sitt til lasunargjalds fyrir alla.” (Mark. 10.42-45)

Í huga Jesú er þvingunarvaldið ekki eiginlegt vald heldur sýndarvald. Hann talar um þá sem teljast ráða fyrir þjóðum og útskýrir hvernig þeir eiga yfirganginn sameiginlegann og biður fylgjendur sína að líkjast þeim ekki. „Því að Mannssonurinn er ekki kominn til þess að láta þjóðna sér heldur til að þjóna og gefa líf sitt til lasunargjalds fyrir alla.” Sumarið 2002 þegar íslensk stjórnvöld brutu af sér gegn Falun Gong og handtóku m.a. 60 manns í einni aðgerð fyrir það að raska almannaöryggi með íhugun og leikfimi þá var íslensk þjóðarsál að nálgast hámark þess valdafyllirís sem nú hefur leitt ógæfu yfir okkur. Einkenni þess valds sem jafnan er talið ráða fyrir þjóðum eru mjög auðþekkjanleg. Einkum er það einkennandi þegar mjög mikið af þessu valdi safnast saman á einn stað að heimska þess verður augljós. Og við skulum ekki gera svo lítið úr sjálfum okkar að hneykslast á reiðum Kínverskum sendifulltrúum sem koma og fara, eða horfa til þarlendra stjórnvalda með yfirlætis vanþóknun. Okkur skyldi duga að minnast þess að enda þótt ólíku sé saman að jafna, framgöngu íslenskra valdsmanna eða kínverskra er kemur að mannréttindamálum, þá erum við sem þjóð engu að síður aðilar að stríði og manndrápum fyrir tilstuðlan okkar eigin valdamanna. Þarna er ekki eðlismunur á Kínverjum og Íslendingum heldur einungis stigsmunur.

Nú óttumst við um hag lands og lýðs og þau svartsýnustu á meðal okkar telja jafnvel að þjóðin sé að glata landi sínu og sjálfstæði. Tíbeska þjóðin, menning hennar og trú, er lifandi vitnisburður um það hvernig þjóð fer að því að eiga land. Enginn maður lítur svo á að Tíbet sé eign Kína. Allir vita að það er Tíbetska þjóðin sem á landið enda þótt á annað hundrað þúsund þeirra séu landflótta og þeir hafi ekkert formlegt vald á landi sínu. Og hvað sem öllu líður er Dalai Lama óskoraður leiðtogi þessarar þjóðar.

„Sælir eru hógværir því þeir munu jörðina erfa. Sælir eru þeir sem hungrar og þyrstri eftir réttlætinu, því að þeir munu saddir verða.”

Heyrum nú hvernig Guðspjall dagsins talar inn í þessar hugsanir:„Á þeim tíma tók Jesús svo til orða: „Ég vegsama þig, faðir, Drottinn himins og jarðar, að þú hefur hulið þetta spekingum og hyggindamönnum en opinberað það smælingjum. Já, faðir, svo var þér þóknanlegt. [...] Komið til mín, öll þér sem erfiðið og þunga eruð hlaðin, og ég mun veita yður hvíld. Takið á yður mitt ok og lærið af mér því að ég er hógvær og af hjarta lítillátur og þá munuð þér finna hvíld sálum yðar. Því að mitt ok er ljúft og byrði mín létt.“” (Matt. 11.25-30)

Ef íslensk þjóð leggur ást á jöfnuð og virðingu, ef hún gleymir ekki sögu sinni en temur sér sið hógværrar trúar og staðfastrar ástar á réttlætinu þá mun hún verða farsæl og lifa í þessu landi. Að öðrum kosti hefur hún nú þegar afhent það frá sér.
Amen.

Ég kalla ykkur vini

Prédikun dagsins:

 

Þegar Reykjavík var ung og ómótuð skömmu fyrir þarsíðustu aldamót var ungur alskeggjaður guðfræðinemi sem tók sér það fyrir hendur að stofna kristilegt tilraunafélag með ungum drengjum sem sumir hverjir voru þekktir pörupiltar á götum bæjarins.  Fyrsti fundurinn var haldinn í svonefndu Framfarafélagshúsi við Vesturgötu 51 í janúarmánuði árið 1899 og þessi ungi guðfræðinemi var Friðrik Friðriksson. 

Í efni sem enn er óbirt en Þórarinn Björnsson guðfræðingur hefur tekið saman er þess getið að Friðrik hafði komið utan frá Danmörku að beiðni sr. Þórhalls Bjarnarsonar lektors og síðar biskups til að gera eitthvað fyrir æskulýðinn í höfuðstaðnum því hér gætti upplausnar og slæpingsháttar á götum og í húsasundum og fékk Friðrik fljótt uppnefnið vitlausi stúdentinn þar sem hann gekk um og gaf sig á tal við unga menn.  En ekki fór framhjá neinum að þessum unga stúdent fylgdi aðlaðandi andrúmsloft.  Sjálfur átti hann erfiða lífsreynslu að baki sem hafði auðmýkt hann og gefið honum innsæi í mannlegt eðli og aðstæður og honum var gefin sú náðargáfa að mæta öllu fólki af virðingu.

 „Ég kalla yður ekki framar þjóna því þjónninn veit ekki hvað húsbóndi hans gerir. En ég kalla yður vini” segir Jesús í Guðspjalli dagsins. 

Ég kalla ykkur vini! 

Sr. Friðrik Friðriksson átti síðar eftir að verða einhver gagnlegasta persóna aldarinnar með Íslenskri þjóð.  Ávöxturinn af starfi hans og hugsjón býr í menningu okkar, KFUM og K félögin voru stofnuð, knattspyrnufélög spruttu upp, skátastarfið átti upphaf sitt undir handarjaðri hans, kórastarf blómstraði, kvöldskólar voru settir á fót til að mennta unga og fátæka kynslóð, sumarbúðir handa börnum voru reistar úti í Íslenskum sveitum en yfir öllu því fjölþætta starfi sem óx í fótspor þessa einstaka leiðtoga var andi vináttu og virðingar. 

 „Ég kalla yður ekki framar þjóna því þjónninn veit ekki hvað húsbóndi hans gerir. En ég kalla yður vini því ég hef kunngjört yður allt sem ég heyrði af föður mínum. Þér hafið ekki útvalið mig heldur hef ég útvalið yður. Ég hef ákvarðað yður til að fara og bera ávöxt, ávöxt sem varir svo að faðirinn veiti yður sérhvað það sem þér biðjið hann um í mínu nafni. Þetta býð ég yður, að þér elskið hvert annað.” (Jóh 15.12-17)

Á þennan fyrsta fund hins kristilega unglingafélags mættu liðlega fimmtíu unglingspiltar og fór fundurinn sumpart úr böndunum þar sem ekki voru allir fundarmenn fundavanir og mátti Friðrik hafa sig allan við að halda réttum aga.  Fyrsta eiginlega fundaraðstaða félagsins varð í salarkynnum í austurenda Hegningarhússins við Skólavörðustíg sem lánað var til starfsseminnar.  Í lok mars voru meðlimir hins nýja unglingafélags orðnir 127. 

-    “Nýungin dregur þá.  Það er tilbreyting og skemmtun um leið. Bærinn er lítill og fátt er á boðstólum sem dregur þá.  Það er eitthvað frísklegt við fundina, allt einfalt og óbrotið.  Þeir finna, að velferð þeirra er borin fyrir brjósti og eru glaðir yfir því. Þeir finna að þeir eru í senn teknir sem sjálfstæðir menn og þó sem börn; þeir eru leiddir og þó er reiknað með þeim.  Þeir eru glaðir yfir því, að manngildi þeirra er viðurkennt.  Það er sem vorblær hvíli yfir hinu unga félagslífi.”  [1]  Þannig lýsti sr. Friðrik stöðu mála með eigin orðum.

 

Skiptar skoðanir voru á félagsstarfinu, sumum þótti ekki sómi að félagsmönnum þar sem þarna væru m.a. saman komin nokkur af örgustu götufíflum bæjarins auk þess sem það vakti grunsemdir að engin loforð skyldu tekin af meðlimum þessa félagsskapar við inngöngu.  En margir glöddust í hjarta sínu yfir því að sjá að verið væri að leiða unglingana á rétta braut.  Og til eru heimildir um það að kröftugur söngur sem ætíð tilheyrði á fundum hins unga félags uppörvaði fangana sem gistu Hegningarhúsið og færði birtu í sál. 

Á skírdagskvöldi þetta sama ár var haldin samkoma í Dómkirkjunni sem markaði tímamót í Íslenskri kirkjusögu. Í þá daga var ekki venja að halda altarisgöngu nema á haustin og vorin í tengslum við fermingar en Friðrik Friðriksson sá gildi þess að gefa ungum mönnum kost á því að ganga opinberlega fram til að þiggja syndaaflausn með yfirlagningu handa og meðtaka blóð og líkama Drottins.  Friðrik hafði undirbúið drengina vel og skráð þá til þátttöku sem vildu koma að altarinu.  25 til 30 piltar höfðu skráð sig en fjöldi annarra kirkjugesta kom til kirkju þetta kvöld.  Er sunginn var sálmurinn „Son Guðs ertu með sanni” spruttu drengirnir á fætur eins og einn maður og sungu við raust eins og þeir voru vanir að gera á félagsfundunum.  Friðrik lýsir viðbrögðum kirkjugesta svo:  „Söfnuðurinn horfði undrandi á og svo tóku menn smátt og smátt til að standa upp.  Og hér um bil í miðju versi voru allir staðnir upp... Sumir sögðu við mig á eftir, að þeir hefðu aldrei orðið hrifnari á ævi sinni en þá er þeir sáu drengina standa upp og hylla Drottin.” [2]

Við heyrðum lesið úr fyrra Jóhannesarbréfi þessi orð:

„Hver sem játar að Jesús sé sonur Guðs, í honum er Guð stöðugur og hann í Guði.” (1. Jóh. 4.10-16)

Í öllu starfi sr. Friðriks birtist sú áhersla að hver kristinn maður skyldi játa trú sína í orði og verki og ganga fram sem merkisberi sannleika og réttlætis.  Sjálfur hafði hann tekið þá skíru ákvörðun að fylgja Jesú Kristi og engin ákvörðun reis hærra og var afdrifaríkari í vitund hans og lífi.  Inn í þetta frelsi, þetta upprétta göngulag þar sem vináttan og virðingin fyrir hverri manneskju er í hávegum höfð vildi hann leiða aðra með sér.  Og hann vissi af eigin raun að besta skrefið í átt að sannri mennsku er í því fólgið að beygja kné sín fyrir almáttugum Guði.  Í stað þess að krefja ómótaðar unglingssálir um loforð eða knýja þau til að uppfylla einhver félagsskilyrði til þess að geta talist fullgild þá stóð hann sjálfur við hlið þeim og laut frelsara sínum í heilagri kvöldmáltíð. Hlið við hlið stóð þessi sundurlausi hópur og þáði gjöf frelsarans Jesú, sáttargjörðina í  líkama hans, vináttuna í nærveru hans og réttlætið sem fylgir nafni hans hvar sem það er nefnt og tignað. 

Frá þessu skírdagskvöldi fyrir 110 árum skapaðist sú venja að kirkjugestir rísi á fætur er sunginn er sálmurinn „Son Guðs ertu með sanni” og jafnframt varð sá siður útbreiddur að bjóða til altaris í kirkjum landsins kvöldið sem Jesús stofnaði heilaga kvöldmáltíð. 

„Ég kalla yður ekki framar þjóna því þjónninn veit ekki hvað húsbóndi hans gerir. En ég kalla yður vini...” 

Dýrð sé Guði föður og syni og heilögum anda, svo sem var frá upphafi, er enn og verður um aldir alda.  Amen.

 

Textar:  5Mós 1.29-33, 1Jóh 4.10-16, Jóh 15.12-17

 

 

---

[1] FF Rvik 1933, 48-49

[2] FF Rvik 1933, 51

Myndi ég blekkja þig?

Hér kemur prédikun dagsins:

Það er e.t.v. orðið svolítið þreytt að segja að við séum að lifa áhugaverða tíma.  Það getur virkað eins og aum tilraun til að setja plástur á svöðusár þjóðfélagsins sem við blasa.  Maður skyldi ekki gera lítið úr óvissu og erfiðleikum sem við Íslendingar og raunar heimurinn allur stendur frammi fyrir, svo laus sem veröldin virðist orðin á límingunum og óþarft er að rekja.  En um leið er mjög mikilvægt að læra og læra hratt hvernig best sé að takast á við svona viðamikinn og margslunginn vanda.  Í þeirri viðleitni trúi ég að Jesús frá Nasaret sé einhver gagnlegasta persóna og ljóst að þar stendur hann ekki við hliðina á neinum.  Engin persóna mannkynssögunnar gnæfir jafn hátt og Jesús og hefur svo klára sýn á aðalatriðin í kvíðastjórnun og kreppuviðbrögðum sem hann. 

Orð hans í guðspjalli dagsins eru skínandi dæmi um kvíðastjórnunarræður Jesú þar sem hann kemur beint að efninu og segir: „Hjarta yðar skelfist ekki.”  Ítrekað hóf Jesús ræður sínar raunar á svipuðum nótum: „Verið óhræddir”, „Hví eruð þér hræddir?”, „Óttist eigi”, „Vertu ekki hrædd litla hjörð!, „Verið ekki áhyggjufull um lífið”...  Og jafnan fylgdi hann hvatningu sinni eftir með útskýringum sem enn í dag vekja yfirvegun og kjark og hleypa fólki kapp í kinn, sem áður var skelkað og beygt.

Kreppu- og  kvíðastjórnunarræður Jesú voru af margvíslegum toga.  Stundum ræddi hann um óttann við skort á efnislegum gæðum, stundum talaði hann um óttan við náttúruöflin, eða þá um ofbeldi, drepsóttir, stríð, lögleysi og jafnvel um endi allra hluta.  Í því sambandi sagði hann: „Þegar þetta tekur að koma fram, þá réttið úr yður og berið höfuðið hátt því að lausn yðar er í nánd... Himinn og jörð munu líða undi lok en orð mín munu aldrei undir lok líða.” (Lúk. 21.28,33)

Finnur þú til eins og ég þegar þú heyrir þessi orð?  Er líka í þér einhver strengur sem vildi óska þess að Jesús hefði hagað þeim á annan veg?  Hefðum við ekki viljað hafa Jesú sem fullyrti að allt færi vel að lokum í heiminum og að veröldin hefði í sjálfri sér innbyggð jafnvægisferli sem alltaf myndu grípa inn í óæskilega þróun til þess að leiðrétta og bæta.  – einskonar ónæmiskerfi alheimsins gegn áföllum og dauða.  Það hefði verið notalegt.  En hefði Jesús farið þá leið væri hann ekki annað en enn einn kenningarsmiðurinn rekinn áfram af eðlislægri sjálfsbjargarviðleitni okkar manna.  Erindi Jesú frá Nasaret var ekki það að rétta mannkyni nýjar árar til að nota við lífróðurinn. “Himinn og jörð munu líða undir lok” sagði hann.  Og „Hver sem ætlar að bjarga lífi sínu mun týna því!” 

 Yngsti sonur minn er í menntaskóla og er að lesa undir próf í jarðfræði.

Ég var að glugga í námsefnið hans.  Vissir þú að ef við ferðuðumst hundrað km. niður í jarðskorpuna tekur við glóandi bráðin hraunkvika sem nefnd er deighvel?  Þetta deighvel umlykur jarðmöttulinn og harðnar ekki fyrr en á 200 km. dýpi.  Á þessu fljótandi undirlagi leikur jarðskorpan þannig að sjálf meginlöndin færast til.  Landið okkar breikkar til austurs og vesturs um 2 cm. á ári vegna þeirra ofurkrafta sem takast á í iðustraumi jarðkúlunnar.  Allt hreyfist, ekkert stendur kyrrt.  “Panta hrei -Allt hreyfist” sögðu líka grísku frumspekingarnir, fyrirrennarar Plató, Aristótelesar og Sókratesar.  Allt hreyfist! Við vitum það. Hvort sem við skoðum náttúruvísindin, hugum að orðræðu heimspekinnar, lesum Biblíuna eða bara gluggum í fjölskyldualbúmin, þá blasir við sú staðreynd að ekkert er handfast í heiminum og fyrr eða síðar mun veröld þín og mín líða undir lok í þeirri mynd sem við þekkjum hana.  

 

Tíminn steðjar sem streymi á


strengir um kletta falla.


Undan mig rekur ofan hjá,


áralausan að kalla.



 

Með hverri stundu sú stríða röst


að stóra fossinum dregur.


Flúðir mér ógna og iðuköst,


enginn til bjargar vegur.



 

Þannig lýsti trúarskáldið Sigurbjörn Einarsson mannlegum kjörum og þurfti hvorki bankakreppu né svínapest til að fullyrða það sem hann sagði.

Það er inn í þessar óttafullu hugsanir þennan dauðabeyg sem býr með hverjum manni sem Jesús er að tala þegar hann mælir fram orð Guðspjalls þessa sunnudags: „Hjarta yðar skelfist ekki. Trúið á Guð og trúið á mig. Í húsi föður míns eru margar vistarverur. Væri ekki svo hefði ég þá sagt yður að ég færi burt að búa yður stað? Þegar ég er farinn burt og hef búið yður stað kem ég aftur og tek yður til mín svo að þér séuð einnig þar sem ég er. Veginn þangað sem ég fer þekkið þér.“
(Jóh. 14.)

Og guðspjallið er svo heiðarlegt í gerð sinni að þar er ekki dregin dul á efasemdir lærisveinanna.  Tómas spyr: „Drottinn, við vitum ekki hvert þú ferð, hvernig getum við þá þekkt veginn?“
Jesús segir við hann: „Ég er vegurinn, sannleikurinn og lífið. Enginn kemur til föðurins nema fyrir mig. Ef þér hafið þekkt mig munuð þér og þekkja föður minn. Héðan af þekkið þér hann og hafið séð hann.“


Heyrir þú hvert Jesús vísar?  Sér þú hvaða rök hann færir fram sem ástæðu þess að menn skuli ekki óttast?  Hann vísar beint í sjálfan sig og til þeirra tengsla sem hann á við vini sína og áheyrendur. „...Væri ekki svo hefði ég þá sagt ykkur að ég færi burt að búa ykkur stað?” 

Einhver vitlausasta setning sem hægt er að láta út úr sér í samskiptum við fólk er þessi: „Treystu mér!” Okkur hættir til að nota þessa skipun til þess að knýja fram traust þegar við e.t.v. einmitt vitum að við verðskuldum það ekki. „Treystu mér!” En það er ekki hægt að skapa traust með orðum. Traust verður bara til í verki. Traust vex af reynslu og af verðleikum en ekki með tilskipunum.  Þegar Jesús spyr lærisveina sína og vísar til sjálfs sín og eigin trúverðugleika, þá er hann að vísa í reynslu þeirra.  Það er innistæða fyrir orðum hans og hann veit það.  „...hefði ég þá sagt ykkur að ég færi burt að búa ykkur stað?”

Þarna er trúin. 

Í heilbrigðri sjálfsbjargarviðleitni hafa menn leitast við að smíða hugmyndakerfi sem sýni framþróun og sigur mannsins yfir aðstæðum sínum.  Síðasta öld var afkastamest allra alda í þeim efnum og færði okkur kommúnismann og frjálshyggjuna sem eiga sameiginlega þá trú að innri lögmál muni leiða til sigurs fyrir alla bara ef við leggjumst öll á eitt um  að leyfa því að gerast. Og ekki skyldum við gleyma nasismanum. Treystu mér! sögðu þessi kerfi.  Treystu hugsmíðinni, reiddu þig á tilraunina! sögðu þau hvert um sig.  Það verður spennandi ef maður skyldi lifa það að lesa sögubækur í menntaskólum eftir fimmtíu ár. Hvernig verður þá fjallað um öld hinna miklu þjóðfélagstilrauna, hina blóðugu öld bjartsýninnar á manninn og getu hans? Engin öld hefur falið í sér viðlíka sviptingar.  Hún hefur sannarlega opnað sýn inn í hið fegursta og besta í mannlegu fari, Því skulum við ekki gleyma, kjarkur og geta mannsandans hefur náð nýjum hæðum um leið og hið ljótasta og grimmasta sem bærist í mannshuganum hefur verið leitt fram í dagsljósið. 

Óhögguð standa orð Krists Jesú: „Hjarta yðar skelfist ekki. Trúið á Guð og trúið á mig.”  Hér er ekki tilraun.  Hér er ekki kerfi eða aðferð heldur lifandi persóna.  Þú þekkir mig segir Jesús, þú þekkir hvernig ég elska, veist hvernig ég framkvæmi réttlætið.  Myndi ég blekkja þig?  Og andi mannsins svarar: Nei, Jesús Kristur, þú myndir aldrei blekkja.

Það var út frá þessari trúarreynslu sem Páll skrifaði þetta sem lesið var áðan: „Jafnvel þótt minn ytri maður hrörni þá endurnýjast dag frá degi minn innri maður. Þrenging mín er skammvinn og léttbær og aflar mér eilífrar dýrðar sem stórum yfirgnæfir allt. Ég horfi ekki á hið sýnilega heldur hið ósýnilega. Hið sýnilega er stundlegt en hið ósýnilega eilíft.” (2. Kor. 4.14-18)

Kristin hugarhreysti í straumfalli tímans er ekki kokhreysti þess sem er viss í sinni sök.  Hún á ekkert skylt við sannfæringuna um að dæmið gangi upp að lokum, að kerfið geti ekki klikkað eða tilraunin runnið út í sandinn.  Kristin hugarhreysti er bara reynslan af Jesú. 

Með hverri stundu sú stríða röst


að stóra fossinum sogar,


en vinarins hönd er viss og föst,


vitinn á ströndu logar.



(sálmabók nr. 415)

 

Amen.

Nú mæli ég með tónleikum í kvöld

Jóna Hrönn skrifar:

Nú þegar kosningaúrslit eru komin í hús vil ég mæla með frábærum gospeltónleikum sem fram munu fara í Fjölbrautarskólanum í Garðabæ í kvöld, sunnudaginn 26.4. kl. 20:00.

Ný og gömul gospeltónlist verður flutt undir stjórn Maríu Magnúsdóttur kórstjóra.

Hljómsveit í sérflokki sér um undirleikinn og hana skipa: Ómar Guðjónsson á gítar, Óskar Einarsson á píanó,

Jóhann Ásmundsson á bassa, Brynjólfur Snorrason á trommur og sérstakur gestur með kórnum er Daníel Þór Bjarnason rappari með meiru.

Aðgangseyrir er 1000 krónur fyrir fullorðna, en 500 fyrir börn yngri en 12 ára og nemendur í FG.

Hluti af miðasölu fer í Ljósberasjóð Vídalínskirkju sem er til styrktar börnum í Garðabæ.

Forsala á miðum verður í Vídalínskirkju síðasta vetrardag 22. apríl kl. 18:30.

Taktu á móti sumrinu með gospelkór Jóns Vídalíns

Þjóðkirkjan hefur ekki hagsmuni

Bjarni skrifar: 

Í framhaldi af heilmikilli umræðu hér á Eyjunni um stöðu Þjóðkirkjunnar þá finnst mér brýnt að segja það að Þjóðkirkjan hefur ekki hagsmuni.

Kristin kirkja á enga hagsmuni vegna þess að hún er ekki til sjálfrar sín vegna.  Að því leyti sem kirkja gengur upp í sjálfri sér er hún ekki kristin. 

Kirkjan hefur frá öndverðu skilgreint sjálfa sig og sagst vera „ein, heilög, almenn og postulleg".  (Níkeujátningin):  

• Ein er kirkjan af því að Guð er einn og kallar alla menn til að sameinast í kærleika.  
  
• Heilög er hún í þeim skilningi að hún einblínir á Jesú Krist, helgast honum sem leiðtoga.  
  
• Almenn af því að erindi Guðs er við alla jafnt og hún hafnar öllum mannamuni. 
  
• Postulleg er kirkjan af því að hún er send.  Kirkjan er ekki sett til að kalla menn til sín heldur til þess að fara út á meðal manna og boða þá nýju lífsmöguleika sem Kristur býður.
  

Þegar eðli og inntak kirkjunnar er þannig komið á hreint er hægt að spyrja að ytra formi.  Þá má fara að spyrja hvort við viljum þjóðkirkjuskipulag eða bara stofna facebook-grúppu.