Ljósa- og kærleikshittingur
Allir sem hafa lifað af kynferðislegt ofbeldi og þeirra vinir/fjölskylda/stuðningsmenn eru velkomnir í Laugarneskirkju fimmtudaginn 21. október kl. 20.
Við ætlum að sameinast í kærleika og von. Við kveikjum á kertum og lýsum upp veginn okkar sem hefur verið grýttur og sár, hlustum á fallega tónlist og tökum á móti læknandi blessun.
Þarna gefst okkur möguleiki á að skrifa sögu okkar og heyra hana lesna upp innan veggja öryggis, þar sem okkur er trúað og við ekki dæmd. Á þann hátt getum við skilað skömminni og rofið þöggunina. Við getum horft á hvert annað og séð að við erum ekki ein.
Von mín er, að við í sameiningu getum skapað rými fyrir sorg og sársauka og fengið í staðinn von og kærleika.
Mér til aðstoðar hef ég fengið gott fólk með viðhorfið og kærleikann á réttum stað; Ástu Sigríði Knútsdóttur, Kolbrúnu Ernu Pétursdóttur og prestana Sr. Bjarna Karlsson og Sr. Jónu Hrönn Bolladóttur.
Velkomin í kaffi í Safnaðarheimili Laugarneskirkju á eftir.
Kær kveðja
Sigrún Pálína Ingvarsdóttir
miðvikudagur, 20. október 2010
sunnudagur, 10. október 2010
Séreignarnauðhyggjan
Hér er prédikun okkar frá þessu sunnudegi:
„Guð blessi Ísland” flest munum við hvar við vorum þegar þessi orð féllu. Sl. miðvikudag var þess minnst að þá voru tvö ár liðin frá Guð- blessi-Ísland deginum. Og fjölmiðlar tóku upp á því að spyrja fólk þeirra ágætu spurningar: Blessaði Guð Ísland? Það er hollt að velta því fyrir sér.
Blessun er ekki einhliða gjörningur heldur er hún alltaf fólgin í samskiptum. Maður tekur við blessun og blessar aðra sem við því vilja taka. Blessaður, blessuð segjum við og heilsum fólki og við hlustum eftir því hvort undir kveðjuna er tekið og hvernig við henni er tekið. Hér er á ferðinni eitthvað sem er almennt mannlegt. Blessun er ekki bara frá Guði, en um hana gildir alltaf að hún gerist í samskiptum. Tökum eftir því að það tíðkast um alla veröld að menn rísi á fætur þegar Drottinleg blessun er flutt. Það er eitthvað sem knýr okkur til þess að taka upprétt við blessun Guðs. Eitthvað veldur því að við viljum vera í virkri líkamsstöðu þegar blessunin er flutt og meðtekin.
Textar dagins í dag eru allir um þetta. Þeir eru um það hvernig maður tekur við blessun frá Guði og hvernig unnt er að hliðra sér hjá henni með því að lifa beygður inn í sjálfan sig.
Hjá Esekíel spámanni fáum við ævaforna þjóðfélagsrýni sem hljóðar svona: „En Ísraelsmenn segja: „Drottinn breytir ekki rétt.“ Er það breytni mín sem ekki er rétt, Ísraelsmenn, eruð það ekki öllu fremur þið sem breytið ekki rétt? [...] Snúið við, hverfið frá öllum afbrotum ykkar svo að þau verði ykkur ekki að falli. Varpið frá ykkur öllum þeim afbrotum sem þið hafið framið. Fáið ykkur nýtt hjarta og nýjan anda. Hvers vegna viljið þið deyja, Ísraelsmenn? Því að mér þóknast ekki dauði nokkurs manns, segir Drottinn Guð. Snúið við svo að þið lifið. (Esekíel 18.29-32)
Blessun er s.s. ekki eitthvað bleikt eða köflótt, blessun er ekki áhald eða aðferð, hún er hið góða líf. Blessun er gæðin við það að vera til. Hún er þetta sem við viljum fyrir alla muni ekki missa vegna þess að þá er ekki til einskis að lifa. Enginn getur bent á blessunina en allir geta miðlað henni eða hafnað henni og allir vita hvað hún er; að hún er það sem skilur á milli lífs og dauða. „Snúið við svo að þið lifið!” segir Guð fyrir munn spámannsins. Framar í sama kafla er komið algerlega beint að efninu og þeim skilaboðum klárlega komið áleiðis að eina aðferðin til þess að taka við blessun sé sú að iðka réttlæti:
„Sé einhver réttlátur iðkar hann rétt og réttlæti. [...] Hann beitir engan ofríki, skilar skuldunauti veði sínu, hann fremur ekki rán, hann gefur hungruðum mat sinn, hann skýlir nöktum með klæðum, hann lánar ekki gegn vöxtum, stundar ekki okur, hann heldur hendi sinni frá illum verkum, hann fellir óvilhallan úrskurð í deilum manna, hann fer að lögum mínum og breytir í öllu eftir reglum mínum og fylgir þeim. Hann er réttlátur. Þess vegna mun hann lifa, segir Drottinn Guð.” (Esek. 18.5-9)
Blessaði Guð Ísland? Er spurt. E.t.v er rétt að svara svona:
Þjóð sem ekki stendur í fæturna getur ekki tekið við blessun frá Guði.
Þjóð sem trúir því að græðgi sé góð fyrir heildina þegar upp er staðið mun ekki þrífast.
Þjóð sem viðheldur fátækt og vill ekki jöfnuð milli manna mun koðna.
Þjóð sem metur dugnað og heiðarleika minna en kunnáttu í lögmálum spilavíta mun fara halloka.
Þjóð sem skilgreinir velferð sína í ljósi einfaldra útreikninga á hagvexti en skilur ekki gildi félagsauðs og menntunar mun farast í heimsku sinni.
Þetta er ekkert flókið. Svona hefur þetta alltaf verið. Blessun er upp á líf og dauða og við henni verður ekki tekið nema standandi.
„Leggið því af lygina og talið sannleika hvert við sinn náunga því að við erum hvert annars limir.” Segir postulinn síðan í pistli dagsins. Þar ber að sama brunni. Hér er vísað til þess félagslega innsæis að þjóðin sé líkami.
- Hættum að ljúga því að sjálfum okkur og hvert að öðru að allir séu einir er verið að segja. Við erum hvert annars limir! Ef einn limur líkamans þjáist þá þjást allir með honum, það er svo einfalt og við vitum það öll. Þótt bara lítill hluti þjóðarinnar hrekist út úr heimilum sínum vegna kreppunnar þá stöndum við öll á götunni, því við tilheyrum hvert öðru. Þótt einungis fá börn í landinu fái ekki tannlæknisþjónustu þá varðar það okkur öll vegna þess að við eigum bara eina æsku. Þótt fá börn sem sárlega þurfa á talæfingum að halda til þess að þau nái tökum á málinu fái ekki hjálpina þá finnum við að okkur verður öllum stirt um tal, því við eigum eitt móðurmál. Þótt einungis fáir afar og ömmu einangrist frá afkomendum sínum vegna þess að þau hafa ekki lengur efni á því að bera sig almennilega og kjósa að einangrast fremur en að auðmýkjast þá erum við öll að einangrast því við eigum öll okkar nánustu.
Hættum að ljúga! Segja þeir báðir, Esekíel spámaður og Páll postuli. Hættum að láta eins og allir séu einir. Við erum hér öll saman og við komum hvert öðru við.
Hver græðir á blekkingu? Hver græðir á samstöðuleysi? Hvers hagsmunir eru það að fólk vilji ekki kannast við rétt náunga síns til þess að njóta viðunandi velferðar? Hvert sem svarið er þá er það alltént ekki almenningur sem græðir. Guð vill almannahag. Fagnaðarerindið, góðu fréttirnar sem kristin kirkja ber öld fram af öld er fregnin af því að líf hins almenna manns hefur verið sett á dagskrá. Mennskan sjálf í margbreytileika sínum er hafin upp í Jesú frá Nasaret. Lífið þitt, líf mitt, svo auðsæranlegt og viðkvæmt sem það er, er lýst heilagt í Jesú Kristi. Nærðu þessu?
„Þið eigið að hætta hinni fyrri breytni og afklæðast hinum gamla manni sem er spilltur [...] en endurnýjast í anda og hugsun og íklæðast hinum nýja manni sem skapaður er í Guðs mynd og breytir eins og Guð vill og lætur réttlæti og sannleika helga líf sitt. Leggið því af lygina og talið sannleika hvert við sinn náunga því að við erum hvert annars limir. [...] Hinn stelvísi hætti að stela en leggi hart að sér og geri það sem gagnlegt er með höndum sínum svo að hann hafi eitthvað að miðla þeim sem þurfandi er. [...] Verið góðviljuð hvert við annað, miskunnsöm, fús til að fyrirgefa hvert öðru eins og Guð hefur í Kristi fyrirgefið ykkur.”
Nærðu þessu? Hér eru engin geimvísindi á ferð. Kannski gamalt orðalag, en engin geimvísindi.
- Við höfum bara hvert annað. Vitið þið það? Við lifum bara hér saman á þessari eyju úti í hafi. Við erum líka bara eitt mannkyn á einni lítilli plánetu í myrkum geimnum og það er ekkert að fara. Enginn kemst í burtu. Við neyðumst til þess að tala saman, koma okkur saman.
Prófum að vera sanngjörn og segja satt er tillaga úr Guðs orði. Hættum að stela! „Hinn stelvísi hætti að stela en leggi hart að sér og geri það sem gagnlegt er með höndum sínum svo að hann hafi eitthvað að miðla þeim sem þurfandi er.”
- Að kristnum sið er það þjófnaður að miðla ekki þeim sem þurfandi er. Það er stuldur að nota það sem mann ekki vantar á meðan aðrir þurfa á því að halda. Þú átt ekki með réttu annað en það sem þig vantar. Það sem umfram er eiga þau sem skortir. Þetta er kristin afstaða til efnislegra gæða. Hættum að stela segir postulinn.
Við lifum í menningu sem blekkir og blekkir. Við ljúgum því m.a. hvert að öðru að helgastur allra dóma sé séreignin og enginn mætir skjótari viðurlögum en sá sem misvirðir séreignarréttinn. Samt vitum við sem satt er að allt sem við eigum höfum við bara að láni og séreign er einungis mæliaðferð sem gott er að nota til þess að dreifa gæðum. Það er einfalt að telja hausa, þess vegna er hagkvæmt að nota séreign sem einingu á efni, eins og við t.d. notum vött á rafmagn og Richterkvarða á titring.
Statt upp! Segir Jesús í Guðspjalli dagsins (Matt 9.1-8) við lamaðan mann sem vegna fötlunar sinnar hafði veri rændur réttinum til þess að eiga viðunandi tilveru. Statt upp! En maðurinn lá umkringdur vörgum sem vildu eymd hans og ætluðu honum ekkert nema þjáninguna eina. Á þekjunni fyrir ofan biðu hins vegar vinaraugu. Fjórir góðir vinir sem höfðu borið hann að húsinu, mismunað honum upp á þak, rofið þar vænt gat án allrar grenndarkynningar og látið hann síga niður til Jesú. Jesús sá trú þeirra segir guðspjallið. Jesús sá trú þeirra og það var nóg.
Biðjum Guð að gefa okkur trú að við fáum risið á fætur og tekið við lífinu saman.
Guð blessi Ísland
„Guð blessi Ísland” flest munum við hvar við vorum þegar þessi orð féllu. Sl. miðvikudag var þess minnst að þá voru tvö ár liðin frá Guð- blessi-Ísland deginum. Og fjölmiðlar tóku upp á því að spyrja fólk þeirra ágætu spurningar: Blessaði Guð Ísland? Það er hollt að velta því fyrir sér.
Blessun er ekki einhliða gjörningur heldur er hún alltaf fólgin í samskiptum. Maður tekur við blessun og blessar aðra sem við því vilja taka. Blessaður, blessuð segjum við og heilsum fólki og við hlustum eftir því hvort undir kveðjuna er tekið og hvernig við henni er tekið. Hér er á ferðinni eitthvað sem er almennt mannlegt. Blessun er ekki bara frá Guði, en um hana gildir alltaf að hún gerist í samskiptum. Tökum eftir því að það tíðkast um alla veröld að menn rísi á fætur þegar Drottinleg blessun er flutt. Það er eitthvað sem knýr okkur til þess að taka upprétt við blessun Guðs. Eitthvað veldur því að við viljum vera í virkri líkamsstöðu þegar blessunin er flutt og meðtekin.
Textar dagins í dag eru allir um þetta. Þeir eru um það hvernig maður tekur við blessun frá Guði og hvernig unnt er að hliðra sér hjá henni með því að lifa beygður inn í sjálfan sig.
Hjá Esekíel spámanni fáum við ævaforna þjóðfélagsrýni sem hljóðar svona: „En Ísraelsmenn segja: „Drottinn breytir ekki rétt.“ Er það breytni mín sem ekki er rétt, Ísraelsmenn, eruð það ekki öllu fremur þið sem breytið ekki rétt? [...] Snúið við, hverfið frá öllum afbrotum ykkar svo að þau verði ykkur ekki að falli. Varpið frá ykkur öllum þeim afbrotum sem þið hafið framið. Fáið ykkur nýtt hjarta og nýjan anda. Hvers vegna viljið þið deyja, Ísraelsmenn? Því að mér þóknast ekki dauði nokkurs manns, segir Drottinn Guð. Snúið við svo að þið lifið. (Esekíel 18.29-32)
Blessun er s.s. ekki eitthvað bleikt eða köflótt, blessun er ekki áhald eða aðferð, hún er hið góða líf. Blessun er gæðin við það að vera til. Hún er þetta sem við viljum fyrir alla muni ekki missa vegna þess að þá er ekki til einskis að lifa. Enginn getur bent á blessunina en allir geta miðlað henni eða hafnað henni og allir vita hvað hún er; að hún er það sem skilur á milli lífs og dauða. „Snúið við svo að þið lifið!” segir Guð fyrir munn spámannsins. Framar í sama kafla er komið algerlega beint að efninu og þeim skilaboðum klárlega komið áleiðis að eina aðferðin til þess að taka við blessun sé sú að iðka réttlæti:
„Sé einhver réttlátur iðkar hann rétt og réttlæti. [...] Hann beitir engan ofríki, skilar skuldunauti veði sínu, hann fremur ekki rán, hann gefur hungruðum mat sinn, hann skýlir nöktum með klæðum, hann lánar ekki gegn vöxtum, stundar ekki okur, hann heldur hendi sinni frá illum verkum, hann fellir óvilhallan úrskurð í deilum manna, hann fer að lögum mínum og breytir í öllu eftir reglum mínum og fylgir þeim. Hann er réttlátur. Þess vegna mun hann lifa, segir Drottinn Guð.” (Esek. 18.5-9)
Blessaði Guð Ísland? Er spurt. E.t.v er rétt að svara svona:
Þjóð sem ekki stendur í fæturna getur ekki tekið við blessun frá Guði.
Þjóð sem trúir því að græðgi sé góð fyrir heildina þegar upp er staðið mun ekki þrífast.
Þjóð sem viðheldur fátækt og vill ekki jöfnuð milli manna mun koðna.
Þjóð sem metur dugnað og heiðarleika minna en kunnáttu í lögmálum spilavíta mun fara halloka.
Þjóð sem skilgreinir velferð sína í ljósi einfaldra útreikninga á hagvexti en skilur ekki gildi félagsauðs og menntunar mun farast í heimsku sinni.
Þetta er ekkert flókið. Svona hefur þetta alltaf verið. Blessun er upp á líf og dauða og við henni verður ekki tekið nema standandi.
„Leggið því af lygina og talið sannleika hvert við sinn náunga því að við erum hvert annars limir.” Segir postulinn síðan í pistli dagsins. Þar ber að sama brunni. Hér er vísað til þess félagslega innsæis að þjóðin sé líkami.
- Hættum að ljúga því að sjálfum okkur og hvert að öðru að allir séu einir er verið að segja. Við erum hvert annars limir! Ef einn limur líkamans þjáist þá þjást allir með honum, það er svo einfalt og við vitum það öll. Þótt bara lítill hluti þjóðarinnar hrekist út úr heimilum sínum vegna kreppunnar þá stöndum við öll á götunni, því við tilheyrum hvert öðru. Þótt einungis fá börn í landinu fái ekki tannlæknisþjónustu þá varðar það okkur öll vegna þess að við eigum bara eina æsku. Þótt fá börn sem sárlega þurfa á talæfingum að halda til þess að þau nái tökum á málinu fái ekki hjálpina þá finnum við að okkur verður öllum stirt um tal, því við eigum eitt móðurmál. Þótt einungis fáir afar og ömmu einangrist frá afkomendum sínum vegna þess að þau hafa ekki lengur efni á því að bera sig almennilega og kjósa að einangrast fremur en að auðmýkjast þá erum við öll að einangrast því við eigum öll okkar nánustu.
Hættum að ljúga! Segja þeir báðir, Esekíel spámaður og Páll postuli. Hættum að láta eins og allir séu einir. Við erum hér öll saman og við komum hvert öðru við.
Hver græðir á blekkingu? Hver græðir á samstöðuleysi? Hvers hagsmunir eru það að fólk vilji ekki kannast við rétt náunga síns til þess að njóta viðunandi velferðar? Hvert sem svarið er þá er það alltént ekki almenningur sem græðir. Guð vill almannahag. Fagnaðarerindið, góðu fréttirnar sem kristin kirkja ber öld fram af öld er fregnin af því að líf hins almenna manns hefur verið sett á dagskrá. Mennskan sjálf í margbreytileika sínum er hafin upp í Jesú frá Nasaret. Lífið þitt, líf mitt, svo auðsæranlegt og viðkvæmt sem það er, er lýst heilagt í Jesú Kristi. Nærðu þessu?
„Þið eigið að hætta hinni fyrri breytni og afklæðast hinum gamla manni sem er spilltur [...] en endurnýjast í anda og hugsun og íklæðast hinum nýja manni sem skapaður er í Guðs mynd og breytir eins og Guð vill og lætur réttlæti og sannleika helga líf sitt. Leggið því af lygina og talið sannleika hvert við sinn náunga því að við erum hvert annars limir. [...] Hinn stelvísi hætti að stela en leggi hart að sér og geri það sem gagnlegt er með höndum sínum svo að hann hafi eitthvað að miðla þeim sem þurfandi er. [...] Verið góðviljuð hvert við annað, miskunnsöm, fús til að fyrirgefa hvert öðru eins og Guð hefur í Kristi fyrirgefið ykkur.”
Nærðu þessu? Hér eru engin geimvísindi á ferð. Kannski gamalt orðalag, en engin geimvísindi.
- Við höfum bara hvert annað. Vitið þið það? Við lifum bara hér saman á þessari eyju úti í hafi. Við erum líka bara eitt mannkyn á einni lítilli plánetu í myrkum geimnum og það er ekkert að fara. Enginn kemst í burtu. Við neyðumst til þess að tala saman, koma okkur saman.
Prófum að vera sanngjörn og segja satt er tillaga úr Guðs orði. Hættum að stela! „Hinn stelvísi hætti að stela en leggi hart að sér og geri það sem gagnlegt er með höndum sínum svo að hann hafi eitthvað að miðla þeim sem þurfandi er.”
- Að kristnum sið er það þjófnaður að miðla ekki þeim sem þurfandi er. Það er stuldur að nota það sem mann ekki vantar á meðan aðrir þurfa á því að halda. Þú átt ekki með réttu annað en það sem þig vantar. Það sem umfram er eiga þau sem skortir. Þetta er kristin afstaða til efnislegra gæða. Hættum að stela segir postulinn.
Við lifum í menningu sem blekkir og blekkir. Við ljúgum því m.a. hvert að öðru að helgastur allra dóma sé séreignin og enginn mætir skjótari viðurlögum en sá sem misvirðir séreignarréttinn. Samt vitum við sem satt er að allt sem við eigum höfum við bara að láni og séreign er einungis mæliaðferð sem gott er að nota til þess að dreifa gæðum. Það er einfalt að telja hausa, þess vegna er hagkvæmt að nota séreign sem einingu á efni, eins og við t.d. notum vött á rafmagn og Richterkvarða á titring.
Statt upp! Segir Jesús í Guðspjalli dagsins (Matt 9.1-8) við lamaðan mann sem vegna fötlunar sinnar hafði veri rændur réttinum til þess að eiga viðunandi tilveru. Statt upp! En maðurinn lá umkringdur vörgum sem vildu eymd hans og ætluðu honum ekkert nema þjáninguna eina. Á þekjunni fyrir ofan biðu hins vegar vinaraugu. Fjórir góðir vinir sem höfðu borið hann að húsinu, mismunað honum upp á þak, rofið þar vænt gat án allrar grenndarkynningar og látið hann síga niður til Jesú. Jesús sá trú þeirra segir guðspjallið. Jesús sá trú þeirra og það var nóg.
Biðjum Guð að gefa okkur trú að við fáum risið á fætur og tekið við lífinu saman.
Guð blessi Ísland
sunnudagur, 26. september 2010
Spennuþrungin veisla
Prédikun þessa sunnudags:
Í dag gefur guðspjallið okkur tilefni til að skyggnast óboðin inn í veislu þar sem aðeins útvöldum er boðið. Eitt augnablik fáum við að vera fluga á vegg, eins og maður gæti stundum óskað sér þegar reikna má með tíðindum. Og hér er það raunar frelsarinn sjálfur sem tekur að sér að innleiða óvænta atburðarás því ljóst er að hann notaði ekki alltaf viðurkennda frasa í kokteilboðunum og fór ekki hefðbundnar leiðir því hann hafði meiri áhuga á inntaki mannlegra samskipta en umbúðum þeirra.
Sagan byrjar svona: „Hvíldardag nokkurn kom Jesús í hús eins af höfðingjum farísea til máltíðar, og höfðu þeir gætur á honum.” (Textann má finna í heild sinni í Lúkasarguðspjalli 14.1-14)
Við fáum að vita að Jesús er staddur inni á heimili, undir þaki einhvers tiltekins einstaklings, og ljóst er að loft er læviblandið, “...höfðu þeir gætur á honum” skrifar Lúkas. Maður spyr sig ósjálfrátt hvort þetta hafi þá e.t.v. ekki verið fyrsta og eina boðið þar sem Jesús þótt grunsamlegur eða óþægilegur gestur.
Og enn segir: „Þá var þar frammi fyrir honum maður einn vatnssjúkur. Jesús tók þá til máls og sagði við lögvitringana og faríseana: ’Er leyfilegt að lækna á hvídardegi eða ekki?’ Þeir þögðu við.”
- Þögn og totryggni.
“Þeir þögðu við. En hann tók á honum, læknaði hann og lét hann fara. Og Jesús mælti við þá: ‘Nú á einhver ykkar asna eða naut, sem fellur í brunn, mun hann ekki óðara draga það upp, þótt hvíldardagur sé?’ Þeir gátu engu svarað þessu.”
- Þögn og tortryggni og líka vandræðagangur því fólk vissi að hann sagði satt. “Þeir gátu engu svarað þessu.” Enginn þorði að tjá sig. Ekki var rými fyrir sjálfstæða hugsun. Hér voru vörslumenn kerfisins saman komnir. Samkvæmt trúarkerfinu átti ekki að vinna neitt verk á hvíldardegi og enginn af þeim gestum sem þarna voru saman komnir treystu sér til að horfa á þennan vatnssjúka mann, sem stóð í neyð sinni frammi fyrir Jesú. Í staðinn horfðu þeir á kerfið sitt, öryggið sitt. Þeir höfðu augun á goggunarröðinni sem þeir voru með í og höfðu haft mikið fyrir að vinna sig upp eftir henni. Þess vegna gat enginn talað heldur.
- Þögn, totryggni, vandræðagangur og líka ótti. - Þannig var ástandið undir þessu þaki, í þessu fína boði höfðingjans.
“Jesús gaf því gætur, hvernig þeir, sem boðnir voru, völdu sér hefðarsætin.” segir í sögunni. Já, þarna í þessum mannfagnaði var aldeilis ekki hver sótraftur á sjó dreginn. Þetta var sko almennilegt fólk. Boðskortið í þessa veislu var merki, tákn um það að vera eitthvað í samfélaginu. Og sem fólk er að leggjast að borðum, eins og tíðkaðist nú þar og þá, gerist það að menn hefja kurteislegar stimpingar um bestu sætin. Ég veit ekki nákvæmlega hver reglan var, það skiptir ekki máli hún var bara einhvern vegin og sum sætin þóttu fínni en önnur.
- “’Þegar einhver býður þér til brúðkaups...’ mælti Jesús og talaði yfir allan veislusalinn, ‘Þegar einhver býður þér til brúðkaups...’ - allir gestirnir höfðu nú lent einhversstaðar misánægðir með sætin sín, og allir sperrtu eyrun, áhugasamir að heyra hvað þessi undarlegi kennimaður sem faríseinn hafði boðið hefði fram að færa.. Upphafsorðin virkuðu spennandi, hann var að byrja að tala um brúðkaup, öllum þykir gaman að slíku. ‘Þegar einhver býður þér til brúðkaups... þá set þig ekki í hefðarsæti.’ Menn lyftu augnbrúnum, en Jesús endurgalt áhorfið með brosi. “Svo getur farið að manni þér fremri að virðingu sé boðið, og sá komi, er ykkur bauð, og segi við þig: ‘Þoka fyrir manni þessum.’ Þá verður þú með kinnroða að taka ysta sæti.”
Ég býst við því að hér hafi ýmir hlegið og litið glaðhalkkalegir á næsta mann og viljað gera gott úr þessu, í þeirri von að ræðan yrði nú ekki lengri, því Jesús hafði einmitt komið beint inn á það svið þar sem ótti veislugesta var sterkastur. Hann hafði minnst berum orðum á goggunarröðina sem allir voru að pukrast með og kvelja sig yfir. En Jesús hafði ekki lokið máli sínu: “Far þú heldur, er þér er boðið, og set þig í ysta sæti, svo að sá sem bauð þér segi við þig, þegar hann kemur: ‘Vinur, flyt þig hærra upp!’ Mun þér þá virðing veitast frammi fyrir öllum, er sitja til borðs með þér. Því að hver sem upp hefur sjálfan sig, mun auðmýktur verða, en sá sem auðmýkir sjálfan sig, mun upp hafinn verða.”
Hér hafa veislugestir klappað markvisst í þeirri von að þessari óvenjulegu tækifærisræðu væri lokið. Og ég ímynda mér að gestgjafinn hafi viljað slétta svolítið yfir þetta. ‘Hemm, hemm,... við þökkum kærlega fyrir áhugaverða ræðu, en kæru vinir hér erum við komin til að lyfta glösum! Og við skulum skála fyrir síðasta ræðumanni, þetta voru þörf orð, orð í tíma töluð....”
‘Þegar þú heldur miðdegisverð..’ heyrðist þá þróttmikil rödd meistarans segja. ‘Hamingjan góða, byrjar hann aftur!’ heyrist einhver hvísla. Menn líta til gestgjafans sem enn heldur kurteisisbrosinu, en gefur með líkamsstellingu sinni til kynna að nú sé meira en nóg komið. ‘Þegar þú heldur miðdegisverð, eða kvöldverð, bjóð þá hvorki vinum þínum né bræðrum, ættingjum né ríkum nágrönnum.’
Jæja. Nú var ekki lengur hægt að fela vandræðin. Enginn með lágmarks greind gat horft framhjá því að Jesús var beinlínis að tala um þessa veislu, þessa gesti. Hann horfði áfram stíft á gestgjafa sinn: ‘Bjóð þá hvorki vinum þínum né bræðrum, ættingjum né ríkum nágrönnum. Þeir bjóða þér aftur og þú færð endurgjald. Þegar þú gjörir veislu, þá bjóð þú fátækum og örkumla, höltum og blindum, og munt þú sæll verða, því þeir geta ekki endurgoldið þér, en þú færð það endurgoldið í upprisu réttlátra.’
Mér finnst svo gaman að lesa það að í 15. versinu segir svo í beinu framhaldi: “Þegar einn þeirra, er að borði sátu, heyrði þetta, sagði hann við Jesú: ‘Sæll er sá, er neytir brauðs í Guðs ríki.’”
Sæll er sá, er neytir brauðs í Guðs ríki. Hvað þýðir það? Það merkir ekkert. Þetta er bara svona dæmigerð kokteilboða setning opin í báða enda. Eins og einn góður Vestmannaeyingur hafði jafnan á orði ef eitthvað var vandræðalegt og skipta þurfti um umræðuefni hið snarasta þá sagði hann: ‘Þær hafa það gott rollurnar í Hrauney!’
Hvað var Jesús eiginlega að meina með því að drepa svona í þessu partýi? Hvað gekk honum til?
Eitt af því sem hann örugglega var að gera, var það að hann vildi vekja þennan ágæta gestgjafa sinn til umhugsunar um sitt eigið húsbóndavald. Hann vildi hvetja hann til að skoða hvernig hann þróaði sitt eigið heimilislíf. Þögn, totryggni, vandræðagangur og ótti blasti við augum Jesú. ‘Þú mótar andrúmsloftið hér, húsbóndi góður,’ var hann að segja. ‘Hér undir þínu glæsta þaki er ekki pláss fyrir fólk. Hvorki fyrir gesti þína, sem troðast hver um annan, þótt fermetrafjöldinn sé yfrið nægur. Né heldur fyrir þennan vatnssjúka mann, sem ekki mátti fá bót meina sinna í friði fyrir þér og þessu fólki sem þú velur í kringum þig. Gáðu að því til hvers heimili þitt er.’ Eitthvað í þessa veru trúi ég að Jesús hafi viljað tala við þennan höfðingja í flokki farísea.
Hann heldur því fram í einu rita sinna hann Gunnar Hersveinn heimspekingur að enginn verði fullþroska manneskja fyrr en hann stígi fram og leggi öðrum lið. Það er nefnilega ekkert merkilegt að leggja sjálfum sér og sínum lið. Það þarf meira til þess að stíga út fyrir einkarammann og sjálfhverfuna. Hið kristna siðferði snýst um það að ná að stíga út fyrir einkarammann og leggja ókunnum lið. „Þótt þér elskið þá sem yður elska, hver laun eigið þér fyrir það?” spyr einmitt Jesús í fjallræðunni. (Matt.5)
Heimili! Það er stundum sagt í svona hátíðarræðum sem fjalla um allt og ekkert að heimilið sé hornsteinn samfélagsins. En það eru ekki marklaus orð. Hugsaðu andartak um þeitt eigið bernskuheimili. Bernskuheimili þitt. Um leið og ég segi bernskuheimili þitt þá erum við öll horfin héðan í huganum, sum okkar komin vestur á firði önnur suður með sjó eða inní eitthvert hverfi á höfuðborgarsvæðinu, og hvað munum við? Við munum andrúmsloftið! Andrúmsloft bernskuheimilisins er okkur minnistætt. Einstaka atburðir kunna að vera í móðu, jafnvel andlitum ástvina getur verið erfitt að ná fram í vitundina, af því við þekkjum þau í svo margvíslegu samhengi, en andrúmsloftið er eitthvað eitt. Andrúmsloft bernskuheimilisins umlykur alla æskuvitund okkar. Það er tilfinningin sem fylgir þér alla ævi, vitundin um það að vera upp vaxinn út úr einhverju. Og allar minningar þínar, sjálfsmynd persónu þinnar, viðbrögð þín við öðru fólki í daglegu lífi, - allt er það í nánum tengslum við þetta andrúmsloft sem þú mótaðir ekki, bjóst ekki til og barst ekki ábyrgð á.
Eru þetta ekki raunveruleg völd? Hefur eitthvað annað í lífi þínu mótað þig meira en þín eigin bernskuveröld? Hefur nokkur önnur stofnun í samfélaginu haft afdrifaríkari áhrif á líf þitt? Ég er ekki viss um að þú munir hver var forsætisráðherra þegar þú varst átta ára, en þú manst hvar þú sast við eldhúsborðið og hvernig þér leið að sitja þar.
“Hvíldardag nokkurn kom Jesús í hús eins af höfðingjum farísea til máltíðar, og höfðu þeir gætur á honum.” - Það er eitt að vera staddur á hlutlausum stað, kaffihúsi eða úti á torgi, og annað að vera undir þaki einhvers. Það er þessi staðsetning atburðarins sem gefur honum margfalt vægi. Það sem gerist inni á heimilum er miklu þýðingarmeira, en það sem gerist á hlutlausum svæðum. Heimili er valdastofnun. Hin raunverulegu áhrif þín og mín á mannkynssöguna liggja ekki í neinu sem við segjum eða gerum hér í þessu húsi eða í öðrum húsum úti í bæ, veistu það? Raunveruleg völd okkar allra eru inni á heimili okkar sjálfra. Það andrúmsloft sem við mótum í samskiptum við ástvini, þau gildi sem við sköpum undir okkar eigin þaki, það er það sem telur.
Sagan af tækifærisræðum Jesú í veislu höfðingjans, varpar ljósi á þetta. Hver ertu? Þú ert sá sem þú ert heima hjá þér. Þar getur þú ekki logið.
Hugsum okkur nú öll eitt augnablik heim að okkar eigin kvöldverðarborði. Hvernig andrúmsloft ríkir þar? Væri óþægilegt að fá Jesú í dinner? Þyrftum við að hafa gætur á honum eða kannski frekar á okkur sjálfum? Undir þaki höfðingjans rýkti þögn, totryggni, vandræðagangur og ótti. Þar var ekki rúmt um neinn, samt skorti ekki húsnæði. – Hvernig er það heima hjá mér og þér? Hafa allir rými? Er leyfilegt að gera mistök? Er óhætt að segja hvernig manni líður eða má e.t.v. bara segja hvernig manni gengur?
Ég hvet sjálfa(n) mig og okkur öll til þess að spyrja okkur sjálf þegar við sitjum til borðs í kvöld: hvernig andrúmsloft móta ég á heimili mínu?
Amen.
Í dag gefur guðspjallið okkur tilefni til að skyggnast óboðin inn í veislu þar sem aðeins útvöldum er boðið. Eitt augnablik fáum við að vera fluga á vegg, eins og maður gæti stundum óskað sér þegar reikna má með tíðindum. Og hér er það raunar frelsarinn sjálfur sem tekur að sér að innleiða óvænta atburðarás því ljóst er að hann notaði ekki alltaf viðurkennda frasa í kokteilboðunum og fór ekki hefðbundnar leiðir því hann hafði meiri áhuga á inntaki mannlegra samskipta en umbúðum þeirra.
Sagan byrjar svona: „Hvíldardag nokkurn kom Jesús í hús eins af höfðingjum farísea til máltíðar, og höfðu þeir gætur á honum.” (Textann má finna í heild sinni í Lúkasarguðspjalli 14.1-14)
Við fáum að vita að Jesús er staddur inni á heimili, undir þaki einhvers tiltekins einstaklings, og ljóst er að loft er læviblandið, “...höfðu þeir gætur á honum” skrifar Lúkas. Maður spyr sig ósjálfrátt hvort þetta hafi þá e.t.v. ekki verið fyrsta og eina boðið þar sem Jesús þótt grunsamlegur eða óþægilegur gestur.
Og enn segir: „Þá var þar frammi fyrir honum maður einn vatnssjúkur. Jesús tók þá til máls og sagði við lögvitringana og faríseana: ’Er leyfilegt að lækna á hvídardegi eða ekki?’ Þeir þögðu við.”
- Þögn og totryggni.
“Þeir þögðu við. En hann tók á honum, læknaði hann og lét hann fara. Og Jesús mælti við þá: ‘Nú á einhver ykkar asna eða naut, sem fellur í brunn, mun hann ekki óðara draga það upp, þótt hvíldardagur sé?’ Þeir gátu engu svarað þessu.”
- Þögn og tortryggni og líka vandræðagangur því fólk vissi að hann sagði satt. “Þeir gátu engu svarað þessu.” Enginn þorði að tjá sig. Ekki var rými fyrir sjálfstæða hugsun. Hér voru vörslumenn kerfisins saman komnir. Samkvæmt trúarkerfinu átti ekki að vinna neitt verk á hvíldardegi og enginn af þeim gestum sem þarna voru saman komnir treystu sér til að horfa á þennan vatnssjúka mann, sem stóð í neyð sinni frammi fyrir Jesú. Í staðinn horfðu þeir á kerfið sitt, öryggið sitt. Þeir höfðu augun á goggunarröðinni sem þeir voru með í og höfðu haft mikið fyrir að vinna sig upp eftir henni. Þess vegna gat enginn talað heldur.
- Þögn, totryggni, vandræðagangur og líka ótti. - Þannig var ástandið undir þessu þaki, í þessu fína boði höfðingjans.
“Jesús gaf því gætur, hvernig þeir, sem boðnir voru, völdu sér hefðarsætin.” segir í sögunni. Já, þarna í þessum mannfagnaði var aldeilis ekki hver sótraftur á sjó dreginn. Þetta var sko almennilegt fólk. Boðskortið í þessa veislu var merki, tákn um það að vera eitthvað í samfélaginu. Og sem fólk er að leggjast að borðum, eins og tíðkaðist nú þar og þá, gerist það að menn hefja kurteislegar stimpingar um bestu sætin. Ég veit ekki nákvæmlega hver reglan var, það skiptir ekki máli hún var bara einhvern vegin og sum sætin þóttu fínni en önnur.
- “’Þegar einhver býður þér til brúðkaups...’ mælti Jesús og talaði yfir allan veislusalinn, ‘Þegar einhver býður þér til brúðkaups...’ - allir gestirnir höfðu nú lent einhversstaðar misánægðir með sætin sín, og allir sperrtu eyrun, áhugasamir að heyra hvað þessi undarlegi kennimaður sem faríseinn hafði boðið hefði fram að færa.. Upphafsorðin virkuðu spennandi, hann var að byrja að tala um brúðkaup, öllum þykir gaman að slíku. ‘Þegar einhver býður þér til brúðkaups... þá set þig ekki í hefðarsæti.’ Menn lyftu augnbrúnum, en Jesús endurgalt áhorfið með brosi. “Svo getur farið að manni þér fremri að virðingu sé boðið, og sá komi, er ykkur bauð, og segi við þig: ‘Þoka fyrir manni þessum.’ Þá verður þú með kinnroða að taka ysta sæti.”
Ég býst við því að hér hafi ýmir hlegið og litið glaðhalkkalegir á næsta mann og viljað gera gott úr þessu, í þeirri von að ræðan yrði nú ekki lengri, því Jesús hafði einmitt komið beint inn á það svið þar sem ótti veislugesta var sterkastur. Hann hafði minnst berum orðum á goggunarröðina sem allir voru að pukrast með og kvelja sig yfir. En Jesús hafði ekki lokið máli sínu: “Far þú heldur, er þér er boðið, og set þig í ysta sæti, svo að sá sem bauð þér segi við þig, þegar hann kemur: ‘Vinur, flyt þig hærra upp!’ Mun þér þá virðing veitast frammi fyrir öllum, er sitja til borðs með þér. Því að hver sem upp hefur sjálfan sig, mun auðmýktur verða, en sá sem auðmýkir sjálfan sig, mun upp hafinn verða.”
Hér hafa veislugestir klappað markvisst í þeirri von að þessari óvenjulegu tækifærisræðu væri lokið. Og ég ímynda mér að gestgjafinn hafi viljað slétta svolítið yfir þetta. ‘Hemm, hemm,... við þökkum kærlega fyrir áhugaverða ræðu, en kæru vinir hér erum við komin til að lyfta glösum! Og við skulum skála fyrir síðasta ræðumanni, þetta voru þörf orð, orð í tíma töluð....”
‘Þegar þú heldur miðdegisverð..’ heyrðist þá þróttmikil rödd meistarans segja. ‘Hamingjan góða, byrjar hann aftur!’ heyrist einhver hvísla. Menn líta til gestgjafans sem enn heldur kurteisisbrosinu, en gefur með líkamsstellingu sinni til kynna að nú sé meira en nóg komið. ‘Þegar þú heldur miðdegisverð, eða kvöldverð, bjóð þá hvorki vinum þínum né bræðrum, ættingjum né ríkum nágrönnum.’
Jæja. Nú var ekki lengur hægt að fela vandræðin. Enginn með lágmarks greind gat horft framhjá því að Jesús var beinlínis að tala um þessa veislu, þessa gesti. Hann horfði áfram stíft á gestgjafa sinn: ‘Bjóð þá hvorki vinum þínum né bræðrum, ættingjum né ríkum nágrönnum. Þeir bjóða þér aftur og þú færð endurgjald. Þegar þú gjörir veislu, þá bjóð þú fátækum og örkumla, höltum og blindum, og munt þú sæll verða, því þeir geta ekki endurgoldið þér, en þú færð það endurgoldið í upprisu réttlátra.’
Mér finnst svo gaman að lesa það að í 15. versinu segir svo í beinu framhaldi: “Þegar einn þeirra, er að borði sátu, heyrði þetta, sagði hann við Jesú: ‘Sæll er sá, er neytir brauðs í Guðs ríki.’”
Sæll er sá, er neytir brauðs í Guðs ríki. Hvað þýðir það? Það merkir ekkert. Þetta er bara svona dæmigerð kokteilboða setning opin í báða enda. Eins og einn góður Vestmannaeyingur hafði jafnan á orði ef eitthvað var vandræðalegt og skipta þurfti um umræðuefni hið snarasta þá sagði hann: ‘Þær hafa það gott rollurnar í Hrauney!’
Hvað var Jesús eiginlega að meina með því að drepa svona í þessu partýi? Hvað gekk honum til?
Eitt af því sem hann örugglega var að gera, var það að hann vildi vekja þennan ágæta gestgjafa sinn til umhugsunar um sitt eigið húsbóndavald. Hann vildi hvetja hann til að skoða hvernig hann þróaði sitt eigið heimilislíf. Þögn, totryggni, vandræðagangur og ótti blasti við augum Jesú. ‘Þú mótar andrúmsloftið hér, húsbóndi góður,’ var hann að segja. ‘Hér undir þínu glæsta þaki er ekki pláss fyrir fólk. Hvorki fyrir gesti þína, sem troðast hver um annan, þótt fermetrafjöldinn sé yfrið nægur. Né heldur fyrir þennan vatnssjúka mann, sem ekki mátti fá bót meina sinna í friði fyrir þér og þessu fólki sem þú velur í kringum þig. Gáðu að því til hvers heimili þitt er.’ Eitthvað í þessa veru trúi ég að Jesús hafi viljað tala við þennan höfðingja í flokki farísea.
Hann heldur því fram í einu rita sinna hann Gunnar Hersveinn heimspekingur að enginn verði fullþroska manneskja fyrr en hann stígi fram og leggi öðrum lið. Það er nefnilega ekkert merkilegt að leggja sjálfum sér og sínum lið. Það þarf meira til þess að stíga út fyrir einkarammann og sjálfhverfuna. Hið kristna siðferði snýst um það að ná að stíga út fyrir einkarammann og leggja ókunnum lið. „Þótt þér elskið þá sem yður elska, hver laun eigið þér fyrir það?” spyr einmitt Jesús í fjallræðunni. (Matt.5)
Heimili! Það er stundum sagt í svona hátíðarræðum sem fjalla um allt og ekkert að heimilið sé hornsteinn samfélagsins. En það eru ekki marklaus orð. Hugsaðu andartak um þeitt eigið bernskuheimili. Bernskuheimili þitt. Um leið og ég segi bernskuheimili þitt þá erum við öll horfin héðan í huganum, sum okkar komin vestur á firði önnur suður með sjó eða inní eitthvert hverfi á höfuðborgarsvæðinu, og hvað munum við? Við munum andrúmsloftið! Andrúmsloft bernskuheimilisins er okkur minnistætt. Einstaka atburðir kunna að vera í móðu, jafnvel andlitum ástvina getur verið erfitt að ná fram í vitundina, af því við þekkjum þau í svo margvíslegu samhengi, en andrúmsloftið er eitthvað eitt. Andrúmsloft bernskuheimilisins umlykur alla æskuvitund okkar. Það er tilfinningin sem fylgir þér alla ævi, vitundin um það að vera upp vaxinn út úr einhverju. Og allar minningar þínar, sjálfsmynd persónu þinnar, viðbrögð þín við öðru fólki í daglegu lífi, - allt er það í nánum tengslum við þetta andrúmsloft sem þú mótaðir ekki, bjóst ekki til og barst ekki ábyrgð á.
Eru þetta ekki raunveruleg völd? Hefur eitthvað annað í lífi þínu mótað þig meira en þín eigin bernskuveröld? Hefur nokkur önnur stofnun í samfélaginu haft afdrifaríkari áhrif á líf þitt? Ég er ekki viss um að þú munir hver var forsætisráðherra þegar þú varst átta ára, en þú manst hvar þú sast við eldhúsborðið og hvernig þér leið að sitja þar.
“Hvíldardag nokkurn kom Jesús í hús eins af höfðingjum farísea til máltíðar, og höfðu þeir gætur á honum.” - Það er eitt að vera staddur á hlutlausum stað, kaffihúsi eða úti á torgi, og annað að vera undir þaki einhvers. Það er þessi staðsetning atburðarins sem gefur honum margfalt vægi. Það sem gerist inni á heimilum er miklu þýðingarmeira, en það sem gerist á hlutlausum svæðum. Heimili er valdastofnun. Hin raunverulegu áhrif þín og mín á mannkynssöguna liggja ekki í neinu sem við segjum eða gerum hér í þessu húsi eða í öðrum húsum úti í bæ, veistu það? Raunveruleg völd okkar allra eru inni á heimili okkar sjálfra. Það andrúmsloft sem við mótum í samskiptum við ástvini, þau gildi sem við sköpum undir okkar eigin þaki, það er það sem telur.
Sagan af tækifærisræðum Jesú í veislu höfðingjans, varpar ljósi á þetta. Hver ertu? Þú ert sá sem þú ert heima hjá þér. Þar getur þú ekki logið.
Hugsum okkur nú öll eitt augnablik heim að okkar eigin kvöldverðarborði. Hvernig andrúmsloft ríkir þar? Væri óþægilegt að fá Jesú í dinner? Þyrftum við að hafa gætur á honum eða kannski frekar á okkur sjálfum? Undir þaki höfðingjans rýkti þögn, totryggni, vandræðagangur og ótti. Þar var ekki rúmt um neinn, samt skorti ekki húsnæði. – Hvernig er það heima hjá mér og þér? Hafa allir rými? Er leyfilegt að gera mistök? Er óhætt að segja hvernig manni líður eða má e.t.v. bara segja hvernig manni gengur?
Ég hvet sjálfa(n) mig og okkur öll til þess að spyrja okkur sjálf þegar við sitjum til borðs í kvöld: hvernig andrúmsloft móta ég á heimili mínu?
Amen.
laugardagur, 25. september 2010
Fermingarfræðsla fyrir fullorðna
Það hefur sjaldan verið eins ruglandi fyrir venjulegt fólk að vera til og einmitt núna. Hvort heldur hvorft er á fjármál, dómsmál, heilbrigðismál, stjórnmál, trúmál eða önnur svið samfélagsins þá er einhvernveginn svo margt í uppnámi. En tímar breytinga og óvissu eru alltént ekki leiðinlegir. Það er þá ekki deyfðinni fyrir að fara og sýnir ekki reynslan að út úr átakatímabilum komi gjarnan frjóar og spennandi lausnir? Við erum sannfærð um að kristin trú og siður hafi t.d. ekki betra af neinu en mótlæti og kirkjan þurfi rétt eins og allar stofnanir samfélagsins að ganga í gegnum hreinsandi átök annað veifið. Trúin á Jesú Krist er ekkert letiskjól handa fólki sem vill ekki hugsa heldur skal hún vera lifandi samfélag þar sem sannleikans er leitað og aldrei sæst á ódýrar málamiðlanir. Þá fær starf kirkjunnar að vera það góða og mikilvæga mannlífstorg sem því er ætlað.
Í þessu samhengi ætlum við hjónin að bjóða upp á fermingarfræðslu fyrir fullorðna þar sem við ásamt fleirum tökum að okkur kennslu. Við erum viss um að mörgum þyki gott að rifja upp fermingarlærdóminn og reyna að móta sér sjálfstæða skoðun á því hvað þar er á ferðinni. Námskeiðin munu fara fram bæði hjá Jónu Hrönn í Vídalínskirkju og hjá Bjarna í Laugarneskirkju. Hér eru um að ræða fjögurra kvölda námskeið en fyrirkomulagið verður ögn ólíkt þótt grunnhugmyndin sé sú sama, svo að best er að vísa á heimasíður safnaðanna, gardasokn.is og laugarneskirkja.is, fyrir þau sem vilja fræðast meira um þetta.
Námskeiðið í Laugarneskirkju hefst á þriðjudagskvöldið 28.9. kl. 20:00 en námskeiðið í Vídalínskirkju í Garðabæ hefst þriðjudagskvöldið 5.10. á sama tíma. Aðgangur er ókeypis og ekki krafist neinnar fyrir fram þekkingar. Taka skal fram að þetta er í annað sinn sem fermingarfræðsla fyrir fullorðna er haldið í Vídalínskirkju og þar verður í boði framhaldsnámskeið um Lúter á sama tíma hugsað fyrir þau sem lokið hafa því fyrra.
Við hvetjum fólk til að nýta sér þetta tilboð og lofum góðri dagskrá.
Í þessu samhengi ætlum við hjónin að bjóða upp á fermingarfræðslu fyrir fullorðna þar sem við ásamt fleirum tökum að okkur kennslu. Við erum viss um að mörgum þyki gott að rifja upp fermingarlærdóminn og reyna að móta sér sjálfstæða skoðun á því hvað þar er á ferðinni. Námskeiðin munu fara fram bæði hjá Jónu Hrönn í Vídalínskirkju og hjá Bjarna í Laugarneskirkju. Hér eru um að ræða fjögurra kvölda námskeið en fyrirkomulagið verður ögn ólíkt þótt grunnhugmyndin sé sú sama, svo að best er að vísa á heimasíður safnaðanna, gardasokn.is og laugarneskirkja.is, fyrir þau sem vilja fræðast meira um þetta.
Námskeiðið í Laugarneskirkju hefst á þriðjudagskvöldið 28.9. kl. 20:00 en námskeiðið í Vídalínskirkju í Garðabæ hefst þriðjudagskvöldið 5.10. á sama tíma. Aðgangur er ókeypis og ekki krafist neinnar fyrir fram þekkingar. Taka skal fram að þetta er í annað sinn sem fermingarfræðsla fyrir fullorðna er haldið í Vídalínskirkju og þar verður í boði framhaldsnámskeið um Lúter á sama tíma hugsað fyrir þau sem lokið hafa því fyrra.
Við hvetjum fólk til að nýta sér þetta tilboð og lofum góðri dagskrá.
mánudagur, 6. september 2010
Vinir í bata - 12 spora vinna
Öll höfum við margvíslegar tilfinningar sem við vitum ekki alveg hvað á að gera við. Margt fólk lifir hálfa æfina með íþyngjandi reynslu og tilfinningar sem gera vart við sig þegar minnst varir og valda depurð eða kvíða en hjá öðrum eru óuppgerðar hugsanir eins og kunningjar sem annað slagið líta í heimsókn en valda ekki beinum vandræðum þótt ekki séu heimsóknirnar skemmtilegar. Samtökin Vinir í bata gefa fólki kjörið og öruggt tækifæri til þess að vinna úr óuppgerðum tilfinningum og raða þeim í réttar hillur ef svo má að orði komast. Vinir í bata koma m.a. saman bæði í Laugarnessókn og Garðaprestakalli auk þess sem all margar fleiri kirkjur skapa rými fyrir þessa frábæru starfssemi.(sjá viniribata.is)
Laugarneskirkja býður upp á fyrsta kynningarfund strax á morgun, þriðjudag, kl. 20:00. Þá er gengið beint inn um aðaldyr kirkjunnar.
Fyrsti kynningarfundur í Garðaprestakalli verður haldinn í Brekkuskógum 1 á Álftanesi miðvikudaginn 29. sept. kl. 20:00. Brekkuskógar eru fallegt einbýlishús sem hýsir safnaðarstarf kirkjunnar og þar er notalegt og heimilislegt að vera.
Ekkert þátttökugjald er greitt en kaupa þarf bókina Tólf sporin - andlegt ferðalag sem fæst í Kirkjuhúsinu og ýmsum bókaverslunum. Skipt er í hópa eftir kynjum og unnið eftir þrautreyndu kerfi sem byggir á sporunum tólf, enda þótt hér sé ekki unnið sérstaklega með fíkn.
Reynslan af þessu starfi sl. 12 ár er hreint frábær og með því að koma á notalegan kynningarfund finnur fólk fljótlega hvort þessi nálgun eigi við það eða ekki.
Við hvetjum fólk til þess að koma og kynna sér málin og njóta um leið góðs félagsskapar.
Laugarneskirkja býður upp á fyrsta kynningarfund strax á morgun, þriðjudag, kl. 20:00. Þá er gengið beint inn um aðaldyr kirkjunnar.
Fyrsti kynningarfundur í Garðaprestakalli verður haldinn í Brekkuskógum 1 á Álftanesi miðvikudaginn 29. sept. kl. 20:00. Brekkuskógar eru fallegt einbýlishús sem hýsir safnaðarstarf kirkjunnar og þar er notalegt og heimilislegt að vera.
Ekkert þátttökugjald er greitt en kaupa þarf bókina Tólf sporin - andlegt ferðalag sem fæst í Kirkjuhúsinu og ýmsum bókaverslunum. Skipt er í hópa eftir kynjum og unnið eftir þrautreyndu kerfi sem byggir á sporunum tólf, enda þótt hér sé ekki unnið sérstaklega með fíkn.
Reynslan af þessu starfi sl. 12 ár er hreint frábær og með því að koma á notalegan kynningarfund finnur fólk fljótlega hvort þessi nálgun eigi við það eða ekki.
Við hvetjum fólk til þess að koma og kynna sér málin og njóta um leið góðs félagsskapar.
sunnudagur, 29. ágúst 2010
Verjumst ekki
Hér kemur prédikun kvöldsins frá okkur hjónum sem flutt var á sama tíma í Bessastaðakirkju og Laugarneskirkju:
„Þið elskuðu, elskum hvert annað því að kærleikurinn er frá Guði kominn og hver sem elskar er barn Guðs og þekkir Guð. Sá sem ekki elskar þekkir ekki Guð því að Guð er kærleikur. Í því birtist kærleikur Guðs til okkar að Guð hefur sent einkason sinn í heiminn til þess að hann skyldi veita okkur nýtt líf. Þetta er kærleikurinn: Ekki að við elskuðum Guð heldur að hann elskaði okkur og sendi son sinn til að vera friðþæging fyrir syndir okkar.
Þið elskuðu, fyrst Guð hefur elskað okkur svo mikið þá ber okkur einnig að elska hvert annað.” (1.Jóhannesarbréf 4.7-11)
Finnið þið hvað þessi orð eru mikilvæg þegar þið heyrið þau núna? Finnið þið hvað þau eru nærandi og hve gott er að heyra þau einmitt hér í þessari messu á sama tíma og allt kirkjunnar fólk í landinu er að takast á um það innra með sér hvort rétt sé að verja kirkjuna með mannlegu valdi eða hvíla í Drottni og treysta? Við heyrum öll að hér er staðfesting á því að Guð er kærleikur.
Í bráðum tvo áratugi hefur kirkjan verið að fálma vegna kynferðisafbrotamála sem komust svo í hámæli fyrir fjórtán árum og það er svo augljóst þegar maður heyrir þennan texta að ástæðan fyrir því að kirkjan er búin að fálma í allan þennan tíma er sú að auk þess sem hún átti ekki skýrar verklagsreglur þá missti hún sjónar af kærleiksboðskap Krists.
Og nú eftir þessa áratuga þrautagöngu þar sem fólk er búið að vera að velta fyrir sér hvers vegna þetta mál sé svona sárt og hvers vegna þetta komi upp aftur og aftur þá sjáum við að leiðtogar kirkjunnar, við prestarnir, gleymdum að hlusta með hjartanu. Við gleymdum að hlusta í Krists stað en létum duga að verja mannlegan heiður. Nú gengur margt fólk fram í samtalinu innan kirkjunnar og ekki síst innan prestastéttarinnar og biður um uppgjör, fyrirgefningu og sátt. Og það er þannig þótt ekki sé fjallað um það í fjömiðlum að nú fer fram gríðarleg vinna innan prestastéttarinnar í því að fara leið kærleikans og sannleikans. Jesús fór alltaf leið kærleikans, réttlætisins og sannleikans alveg sama hversu illa það gat komið við menn þá gafst hann ekki upp við það. Og það er bara þannig í þessu máli að tími er kominn að hætta að dæma og verja sjálfan sig en taka við lækningunni.
Jesús vissi að það yrðu alltaf til þolendur ofbeldis, þess vegna gaf hann okkur söguna um miskunnsama Samverjann sem flutt er í öllum kirkjum á þessum degi. Hann vissi að á öllum tímum yrði ofbeldi þar sem fólk yrði barið í götuna, hvort sem það væri líkamlegt, andlegt eða kynferðislegt. Hann vissi að það yrðu alltaf til ræningjar, persónur sem biðu átekta og sætu fyrir fórnarlömbum sínum til þess að meiða. Og hugtakið ræningi lýsir svo vel öllum myndum ofbeldis, vegna þess að ofbeldið rænir persónur, jafnt þolendur sem gerendur, mynd sinni og reisn. Og enda þótt maðurinn lægi blóðugur í götunni þá var það ekkert öðruvísi en í hinu kynferðislega ofbeldi því þar er þolandinn rændur sjálfsmynd sinni og í staðin kemur skömm og sársauki og sorg. Jesús vissi líka að það yrði alltaf til fólk sem hefði ekki hugrekki, hann vissi að það yrði alltaf til fólk sem gengi framhjá, enda segir hann frá prestinum og Levítanum sem gengu framhjá, en hann útfærir það ekki með neinum hætti, því þeir eru fulltrúar okkar allra alveg eins og ræningjarnir í sögunni eru fulltrúar okkar allra. Hann bara segir okkur að það verður alltaf til fólk sem gengur hjá alveg sama hver tegund ofbeldisisns er. Og iðulega gerist það að fólk gerir meira en að ganga fram hjá því stundum finnum við okkur knúin til þess að tala fórnarlambið niður. Með því að hengja á hinn meidda og brotna merkimiða óhreinleika og sakar erum við að fjarlægja hann okkur. Þekkir þú þetta? Það auðveldar okkur að ganga hjá ef við byggjum upp þá ímynd að áfallið sé fórnarlambinu að kenna. Það dregur úr ótta okkar allra við hið augljósa, að einnig við, já alveg eins við gætum verið í sporum þolandans. Þess vegna verða til setningar eins og þetta fólk getur nú sjálfu sér um kennt, eða hvað var manneskjan að þvælast þarna svona klædd? O.s.frv.
En leið þöggunarinnar er alltaf ófær því að sannleikurinn hefur alltaf sigur. Hann er þannig sannleikurinn. Það býr í honum sigurinn. Á stundu ofbeldisins virðist þessu að vísu öfugt farið, þá virðist valdið og styrkurinn vera hjá gerandanum. Þess vegna eru fyrstu viðbrögð okkar gjarnan þau að standa með honum en ásaka þolandann, vegna þess að við erum hrædd. En Jesús bendir á að það er óskynsamlegt. Í Lúkasarguðspjalli talar hann m.a. um veruleika þöggunarvaldsins er hann segir: „Varist súrdeig farísea sem er hræsnin. Ekkert er hulið sem eigi verður opinbert né leynt er eigi verður kunnugt. Því mun allt það sem þér hafið talað í myrkri heyrast í birtu, og það sem þér hafið hvíslað í herbergjum mun kunngjört á þökum uppi. (Lúk. 12.2-3)
Svo vissi Jesús líka, og það er auðvitað það stórkostlega, að það eru alltaf til miskunnsamir Samverjar. Í síðustu viku sendi hann okkur einn slíkan og það var Guðrún Jónsdóttir Stígamótakona sem talaði í Kastljósi Sjónvarpsins. Þar var á ferð reynslumikill og vitur Samverji sem var algerlega hafinn yfir það að dæma heldur gat með visku sinni og reisn hjálpað okkur að staldra við hjá manninnum sem lá í götunni og vita hvernig við ættum að lyfta honum upp og koma honum til gistihússins.
Sem betur fer eru á öllum tímum í samfélagi okkar til miskunnsamir Samverjar. Það sem Jesús er að gera með því að setja Samverjann inn í söguna sína er að opna augu okkar fyrir því að Samverjinn getur verið úr öllum hópum. Hann getur allt eins komið af jaðrinum. Manneskjan sem við síst reiknuðum með að vildi vera til staðar fyrir aðra getur reynst vera hann. Persónan sem við búumst ekki við neinu góðu af vegna fordóma okkar getur einmitt verið miskunnsami Samverjinn. Við vitum að í samtíma Jesú voru Samverjar álitnir óhreinir og framandi.
Við höfum séð einn þolanda kynferðisofbeldis vera í mjög merkilegri stöðu á undanförnum árum, en það er Sigrún Pálína Ingvarsdóttir, því hún hefur verið bæði í stöðu þess sem í götunni liggur vegna ofbeldisins en einnig í stöðu Samverjans. Það þarf mikinn styrk til þess að fara í bæði hlutverkin í eigin lífi og lifa það af með þeirri reisn sem Sigrún Pálína gerir. Maður finnur að núna þegar fólk skráir sig umvörpum úr Þjóðkirkjunni vegna skiljanlegrar reiði sinnar, þá á hún svo mikla grundvallar umhyggju fyrir kirkjunni sem hún þráir að tilheyra að hún gefst ekki upp við að ná eyrum manna í þeirri viðleitni að gera Kirkjuna heilli og sannari, eins og hún sagði í Kastljósviðtali á fimmtudaginn var. Hutverk Samverjans í dæmisögunni er að gera kirkjuna heilli og sannari. Sigrún Pálína gengur ekki úr kirkjunni fussandi og sveijandi og dæmandi. Hún vill tilheyra sinni kirkju og hún þráir að sjá heilbrigðið ná yfirhöndinni. Hversu stórkostlegt tækifæri er það fyrir okkur hin að vera samferða henni í því?
Af hverju getur fólk fengið svona sterka þrá til þess að þjóna og umvefja kirkjuna sína? Við gætum núna bara staldrað við og horft hvert á annað sem erum hér í kirkjunni í kvöld, vegna þess að við vitum þegar við hugsum með hjartanu hvaða gæði það eru sem valda því að við finnum svona til þessa daga og við þráum að kirkjan megi vera heil og sönn og gegna hlutverki sínu; Að kirkjan sé ekki á jaðrinum í samfélaginu heldur vinni verk miskunnsama Samverjans sem lyftir upp hinum fallna og kemur honum til byggða og sleppir ekki af honum hendinni fyrr en hann hefur náð fullri heilsu og réttri mynd af sjálfum sér. Þetta vitum við með hjartanu.
Ég vil deila því með ykkur kæri söfnuður að ég er stöðugt grátandi þessa daga, og það á við um okkur bæði hjónin. Í hjarta okkar er endalaus sorg. Og þegar við vorum að setja þessi orð niður á blað vorum við sammála um að innra með okkur skynjum við að við erum sem kirkja og samfélag komin að tímamótum sem í senn eru sár og brýn.
Árið 1996 fyrir fjórtán árum síðan höfðum við tækifæri þegar öll þessi sársaukamál komust í hámæli. En þá fórum við þá leið þegar búið var að færa gerandann í burtu að loka málinu og trúa því að nú myndi allt lagast af sjálfu sér. Slíkt heitir þöggun og óuppgerðar tilfinningar. Mörg sár orð höfðu verið látin falla og vond samskipti höfðu átt sér stað í angistinni innan kirkjunnar en við ákváðum að gera ekkert með það. Og í stað þess að við prestarnir hefðum setst niður og viðurkennt að við vorum öll gerendur og þolendur og ekki síður syrgjendur í þessu máli og þyrftum að hlúa hvert að öðru og viðurkenna vanmátt okkar, þá fór bara hvert á sinn stað og hélt áfram með verk sitt og eigin hugsanir og sáru minningar. Þetta er bara satt. Og þegar leiðtogar kirkjunnar síðan hafa tekist á við mál sem valdið hafa miklu umróti í samfélaginu eins og málefni samkynhneigðra þá hefur komið í ljós að við prestarnir megnum ekki að takast tilfinningalega á af heilindum vegna þess að það er svo margt óuppgert. Það hvílir svo mikill skuggi yfir okkur ekki síst vegna þess að við pökkuðum saman öllum sársaukanum frá ’96. Við settum, jú, á stofn fagráð og verklagsreglur til að tryggja að aldrei yrði aftur farið í svona þöggun og langvarandi sársauka, en við gleymdum að hugsa með hjartanu og við gleymdum að hlúa hvert að öðru. Við bara vonuðum að þetta væri allt saman farið. Þess vegna grátum við svona mikið núna, ekki fyrst og fremst af göfugum tilfinningum og ást á kristni og kirkju. Því miður. Og m.a.s. vitneskjan hræðilega að hafa valdið öðru fólki óbærilegum skaða með getuleysi okkar skorar ekki hæst í sársaukaskalanum, - allt er þetta jú til staðar því við erum ekki vondar manneskjur, en vanmátturinn sem öll þjóðin sér og finnur hjá okkur prestunum er fyrst og síðast af því að við erum að opna gamalt sársaukamál í okkar eigin lífi og þegar maður finnur mjög mikið til getur maður bullað og tafsað og einfaldlega ekki vitað hvað gera skuli.
Kæri söfnuður. Ástæða þess að við getum lifað í von og trú er sú að við eigum ekki bara verklagsreglur fagráðs um kynferðisofbeldi innan kirkjunnar, svo mikilvægar sem þær eru, heldur eigum við líka verklag Jesú sem við sjáum í persónu hans og öllu sem hann sagði. Það verklag að yfirgefa ekki náunga sinn heldur hlusta og vera til staðar af því að Jesús er til staðar. Loforð Jesú Krists er það að hann er nálægur: Sjá ég er með yður alla daga, allt til enda veraldar, sagði hann og það breytir öllu. Það er nálægðin sem öllu breytir, persónulega viðveran sem leiðir til vonar og trúar. Vegna Jesú sem tók á sig alla skömm og einsemd, vegna hans sem aldrei vék af vegi sannleikans fyrir okkar hönd, getum við þolað eigin vanmátt og vangetu náungans og þurfum ekki framar að hengja merkimiða óhreinleika og sakar hvert á annað.
Þegar við lesum sögurnar um Jesú þá er hann alltaf að aflétta skömm. Engin persóna í veraldarsögunni hefur gert jafn skilyrðislausa kröfu um að skömminni skuli aflétt í lífi fólks. Nú erum við að fá tækifæri til þess að verða við kröfu Jesú um að aflétta skömminni sem orðið hefur til í þöggun og óuppgerðum tilfinningum og óttanum við það að tala með hjartanu innan prestastéttarinnar í kirkjunni.
Tökum við því ljósi og verjum okkur ekki.
Amen.
„Þið elskuðu, elskum hvert annað því að kærleikurinn er frá Guði kominn og hver sem elskar er barn Guðs og þekkir Guð. Sá sem ekki elskar þekkir ekki Guð því að Guð er kærleikur. Í því birtist kærleikur Guðs til okkar að Guð hefur sent einkason sinn í heiminn til þess að hann skyldi veita okkur nýtt líf. Þetta er kærleikurinn: Ekki að við elskuðum Guð heldur að hann elskaði okkur og sendi son sinn til að vera friðþæging fyrir syndir okkar.
Þið elskuðu, fyrst Guð hefur elskað okkur svo mikið þá ber okkur einnig að elska hvert annað.” (1.Jóhannesarbréf 4.7-11)
Finnið þið hvað þessi orð eru mikilvæg þegar þið heyrið þau núna? Finnið þið hvað þau eru nærandi og hve gott er að heyra þau einmitt hér í þessari messu á sama tíma og allt kirkjunnar fólk í landinu er að takast á um það innra með sér hvort rétt sé að verja kirkjuna með mannlegu valdi eða hvíla í Drottni og treysta? Við heyrum öll að hér er staðfesting á því að Guð er kærleikur.
Í bráðum tvo áratugi hefur kirkjan verið að fálma vegna kynferðisafbrotamála sem komust svo í hámæli fyrir fjórtán árum og það er svo augljóst þegar maður heyrir þennan texta að ástæðan fyrir því að kirkjan er búin að fálma í allan þennan tíma er sú að auk þess sem hún átti ekki skýrar verklagsreglur þá missti hún sjónar af kærleiksboðskap Krists.
Og nú eftir þessa áratuga þrautagöngu þar sem fólk er búið að vera að velta fyrir sér hvers vegna þetta mál sé svona sárt og hvers vegna þetta komi upp aftur og aftur þá sjáum við að leiðtogar kirkjunnar, við prestarnir, gleymdum að hlusta með hjartanu. Við gleymdum að hlusta í Krists stað en létum duga að verja mannlegan heiður. Nú gengur margt fólk fram í samtalinu innan kirkjunnar og ekki síst innan prestastéttarinnar og biður um uppgjör, fyrirgefningu og sátt. Og það er þannig þótt ekki sé fjallað um það í fjömiðlum að nú fer fram gríðarleg vinna innan prestastéttarinnar í því að fara leið kærleikans og sannleikans. Jesús fór alltaf leið kærleikans, réttlætisins og sannleikans alveg sama hversu illa það gat komið við menn þá gafst hann ekki upp við það. Og það er bara þannig í þessu máli að tími er kominn að hætta að dæma og verja sjálfan sig en taka við lækningunni.
Jesús vissi að það yrðu alltaf til þolendur ofbeldis, þess vegna gaf hann okkur söguna um miskunnsama Samverjann sem flutt er í öllum kirkjum á þessum degi. Hann vissi að á öllum tímum yrði ofbeldi þar sem fólk yrði barið í götuna, hvort sem það væri líkamlegt, andlegt eða kynferðislegt. Hann vissi að það yrðu alltaf til ræningjar, persónur sem biðu átekta og sætu fyrir fórnarlömbum sínum til þess að meiða. Og hugtakið ræningi lýsir svo vel öllum myndum ofbeldis, vegna þess að ofbeldið rænir persónur, jafnt þolendur sem gerendur, mynd sinni og reisn. Og enda þótt maðurinn lægi blóðugur í götunni þá var það ekkert öðruvísi en í hinu kynferðislega ofbeldi því þar er þolandinn rændur sjálfsmynd sinni og í staðin kemur skömm og sársauki og sorg. Jesús vissi líka að það yrði alltaf til fólk sem hefði ekki hugrekki, hann vissi að það yrði alltaf til fólk sem gengi framhjá, enda segir hann frá prestinum og Levítanum sem gengu framhjá, en hann útfærir það ekki með neinum hætti, því þeir eru fulltrúar okkar allra alveg eins og ræningjarnir í sögunni eru fulltrúar okkar allra. Hann bara segir okkur að það verður alltaf til fólk sem gengur hjá alveg sama hver tegund ofbeldisisns er. Og iðulega gerist það að fólk gerir meira en að ganga fram hjá því stundum finnum við okkur knúin til þess að tala fórnarlambið niður. Með því að hengja á hinn meidda og brotna merkimiða óhreinleika og sakar erum við að fjarlægja hann okkur. Þekkir þú þetta? Það auðveldar okkur að ganga hjá ef við byggjum upp þá ímynd að áfallið sé fórnarlambinu að kenna. Það dregur úr ótta okkar allra við hið augljósa, að einnig við, já alveg eins við gætum verið í sporum þolandans. Þess vegna verða til setningar eins og þetta fólk getur nú sjálfu sér um kennt, eða hvað var manneskjan að þvælast þarna svona klædd? O.s.frv.
En leið þöggunarinnar er alltaf ófær því að sannleikurinn hefur alltaf sigur. Hann er þannig sannleikurinn. Það býr í honum sigurinn. Á stundu ofbeldisins virðist þessu að vísu öfugt farið, þá virðist valdið og styrkurinn vera hjá gerandanum. Þess vegna eru fyrstu viðbrögð okkar gjarnan þau að standa með honum en ásaka þolandann, vegna þess að við erum hrædd. En Jesús bendir á að það er óskynsamlegt. Í Lúkasarguðspjalli talar hann m.a. um veruleika þöggunarvaldsins er hann segir: „Varist súrdeig farísea sem er hræsnin. Ekkert er hulið sem eigi verður opinbert né leynt er eigi verður kunnugt. Því mun allt það sem þér hafið talað í myrkri heyrast í birtu, og það sem þér hafið hvíslað í herbergjum mun kunngjört á þökum uppi. (Lúk. 12.2-3)
Svo vissi Jesús líka, og það er auðvitað það stórkostlega, að það eru alltaf til miskunnsamir Samverjar. Í síðustu viku sendi hann okkur einn slíkan og það var Guðrún Jónsdóttir Stígamótakona sem talaði í Kastljósi Sjónvarpsins. Þar var á ferð reynslumikill og vitur Samverji sem var algerlega hafinn yfir það að dæma heldur gat með visku sinni og reisn hjálpað okkur að staldra við hjá manninnum sem lá í götunni og vita hvernig við ættum að lyfta honum upp og koma honum til gistihússins.
Sem betur fer eru á öllum tímum í samfélagi okkar til miskunnsamir Samverjar. Það sem Jesús er að gera með því að setja Samverjann inn í söguna sína er að opna augu okkar fyrir því að Samverjinn getur verið úr öllum hópum. Hann getur allt eins komið af jaðrinum. Manneskjan sem við síst reiknuðum með að vildi vera til staðar fyrir aðra getur reynst vera hann. Persónan sem við búumst ekki við neinu góðu af vegna fordóma okkar getur einmitt verið miskunnsami Samverjinn. Við vitum að í samtíma Jesú voru Samverjar álitnir óhreinir og framandi.
Við höfum séð einn þolanda kynferðisofbeldis vera í mjög merkilegri stöðu á undanförnum árum, en það er Sigrún Pálína Ingvarsdóttir, því hún hefur verið bæði í stöðu þess sem í götunni liggur vegna ofbeldisins en einnig í stöðu Samverjans. Það þarf mikinn styrk til þess að fara í bæði hlutverkin í eigin lífi og lifa það af með þeirri reisn sem Sigrún Pálína gerir. Maður finnur að núna þegar fólk skráir sig umvörpum úr Þjóðkirkjunni vegna skiljanlegrar reiði sinnar, þá á hún svo mikla grundvallar umhyggju fyrir kirkjunni sem hún þráir að tilheyra að hún gefst ekki upp við að ná eyrum manna í þeirri viðleitni að gera Kirkjuna heilli og sannari, eins og hún sagði í Kastljósviðtali á fimmtudaginn var. Hutverk Samverjans í dæmisögunni er að gera kirkjuna heilli og sannari. Sigrún Pálína gengur ekki úr kirkjunni fussandi og sveijandi og dæmandi. Hún vill tilheyra sinni kirkju og hún þráir að sjá heilbrigðið ná yfirhöndinni. Hversu stórkostlegt tækifæri er það fyrir okkur hin að vera samferða henni í því?
Af hverju getur fólk fengið svona sterka þrá til þess að þjóna og umvefja kirkjuna sína? Við gætum núna bara staldrað við og horft hvert á annað sem erum hér í kirkjunni í kvöld, vegna þess að við vitum þegar við hugsum með hjartanu hvaða gæði það eru sem valda því að við finnum svona til þessa daga og við þráum að kirkjan megi vera heil og sönn og gegna hlutverki sínu; Að kirkjan sé ekki á jaðrinum í samfélaginu heldur vinni verk miskunnsama Samverjans sem lyftir upp hinum fallna og kemur honum til byggða og sleppir ekki af honum hendinni fyrr en hann hefur náð fullri heilsu og réttri mynd af sjálfum sér. Þetta vitum við með hjartanu.
Ég vil deila því með ykkur kæri söfnuður að ég er stöðugt grátandi þessa daga, og það á við um okkur bæði hjónin. Í hjarta okkar er endalaus sorg. Og þegar við vorum að setja þessi orð niður á blað vorum við sammála um að innra með okkur skynjum við að við erum sem kirkja og samfélag komin að tímamótum sem í senn eru sár og brýn.
Árið 1996 fyrir fjórtán árum síðan höfðum við tækifæri þegar öll þessi sársaukamál komust í hámæli. En þá fórum við þá leið þegar búið var að færa gerandann í burtu að loka málinu og trúa því að nú myndi allt lagast af sjálfu sér. Slíkt heitir þöggun og óuppgerðar tilfinningar. Mörg sár orð höfðu verið látin falla og vond samskipti höfðu átt sér stað í angistinni innan kirkjunnar en við ákváðum að gera ekkert með það. Og í stað þess að við prestarnir hefðum setst niður og viðurkennt að við vorum öll gerendur og þolendur og ekki síður syrgjendur í þessu máli og þyrftum að hlúa hvert að öðru og viðurkenna vanmátt okkar, þá fór bara hvert á sinn stað og hélt áfram með verk sitt og eigin hugsanir og sáru minningar. Þetta er bara satt. Og þegar leiðtogar kirkjunnar síðan hafa tekist á við mál sem valdið hafa miklu umróti í samfélaginu eins og málefni samkynhneigðra þá hefur komið í ljós að við prestarnir megnum ekki að takast tilfinningalega á af heilindum vegna þess að það er svo margt óuppgert. Það hvílir svo mikill skuggi yfir okkur ekki síst vegna þess að við pökkuðum saman öllum sársaukanum frá ’96. Við settum, jú, á stofn fagráð og verklagsreglur til að tryggja að aldrei yrði aftur farið í svona þöggun og langvarandi sársauka, en við gleymdum að hugsa með hjartanu og við gleymdum að hlúa hvert að öðru. Við bara vonuðum að þetta væri allt saman farið. Þess vegna grátum við svona mikið núna, ekki fyrst og fremst af göfugum tilfinningum og ást á kristni og kirkju. Því miður. Og m.a.s. vitneskjan hræðilega að hafa valdið öðru fólki óbærilegum skaða með getuleysi okkar skorar ekki hæst í sársaukaskalanum, - allt er þetta jú til staðar því við erum ekki vondar manneskjur, en vanmátturinn sem öll þjóðin sér og finnur hjá okkur prestunum er fyrst og síðast af því að við erum að opna gamalt sársaukamál í okkar eigin lífi og þegar maður finnur mjög mikið til getur maður bullað og tafsað og einfaldlega ekki vitað hvað gera skuli.
Kæri söfnuður. Ástæða þess að við getum lifað í von og trú er sú að við eigum ekki bara verklagsreglur fagráðs um kynferðisofbeldi innan kirkjunnar, svo mikilvægar sem þær eru, heldur eigum við líka verklag Jesú sem við sjáum í persónu hans og öllu sem hann sagði. Það verklag að yfirgefa ekki náunga sinn heldur hlusta og vera til staðar af því að Jesús er til staðar. Loforð Jesú Krists er það að hann er nálægur: Sjá ég er með yður alla daga, allt til enda veraldar, sagði hann og það breytir öllu. Það er nálægðin sem öllu breytir, persónulega viðveran sem leiðir til vonar og trúar. Vegna Jesú sem tók á sig alla skömm og einsemd, vegna hans sem aldrei vék af vegi sannleikans fyrir okkar hönd, getum við þolað eigin vanmátt og vangetu náungans og þurfum ekki framar að hengja merkimiða óhreinleika og sakar hvert á annað.
Þegar við lesum sögurnar um Jesú þá er hann alltaf að aflétta skömm. Engin persóna í veraldarsögunni hefur gert jafn skilyrðislausa kröfu um að skömminni skuli aflétt í lífi fólks. Nú erum við að fá tækifæri til þess að verða við kröfu Jesú um að aflétta skömminni sem orðið hefur til í þöggun og óuppgerðum tilfinningum og óttanum við það að tala með hjartanu innan prestastéttarinnar í kirkjunni.
Tökum við því ljósi og verjum okkur ekki.
Amen.
mánudagur, 23. ágúst 2010
Börnin dæma kirkjuna
Þegar óviti er borinn til skírnar er sá verknaður einhliða yfirlýsing um ást og vernd. Frá félagslegu sjónarmiði eru það ástvinirnir og samfélag hinna fullorðnu sem ávarpa þá barnið í fyrsta sinn opinberlega með fullu nafni og lýsa yfir mannréttindum þess. Það er eitthvað hreint og satt, eitthvað sanngjarnt og upprétt við það að fyrsta opinbera ávarpið til hins nýfædda sé skilyrðislaus yfirlýsing um mannhelgi. Og sjálf viðvera safnaðarins og skírnarvottanna er loforð um að gera allt sem í mannlegu valdi stendur að skírnarbarnið hafi er fram líða stundir ástæðu til þess að vera upplitsdjarft og fullt tiltrúar á lífið.
Frá trúarlegu sjónarmiði er það líka frelsarinn Jesús sem ávarpar barnið í skírninni, tekur það í fang sér og heitir því nálægð sinni. Einhverjum kann að þykja það lítils virði en tökum eftir því að börn höfðu fullkomna sérstöðu í boðskap Jesú. Eina samhengið þar sem Guðspjöllin varðveita hótandi orðalag haft eftir frelsaranum er þegar hann tekur sér stöðu við hlið barna sem ekki geta borið hönd yfir höfuð sér. Þá ræðu má lesa í 18. kafla Matteusarguðspjalls en niðurlagsorð hennar eru þessi: „Varist að forsmá nokkurn þessara smælingja. Ég segi yður að englar þeirra á himnum njóta jafnan návistar míns himneska föður."
Það er ekki guðsorðagjálfur þegar haft er eftir Jesú að hvert barn eigi sér engil. Skilið út frá heimsmynd Biblíunnar merkir það að þegar þú horfir í augu barns þá er Guð að horfa í augun á þér. Að kristnum skilningi eru það m.ö.o. börnin sem dæma heiminn.
Í þessari hræddu og dómsjúku veröld stendur frelsarinn Jesús og segir okkur að hætta að metast og óttast því að mátturinn liggi hjá hinum veika. Það eru börnin sem dæma heiminn, þú ert það sem þú ert í augum þeirra barna sem eiga afdrif sín og hamingju undir þér komna.
Hiklaust má segja að kjarni kristinnar trúar sé að lúta barninu. Þess vegna höldum við jól og segjum aftur og aftur sömu gömlu söguna um Guð sem fæðist blautur og blóðugur inn í heiminn og liggur grátandi með nýklipptan naflastreng í örmum ráðvilltra foreldra.
Sagan um barnið Jesú er kröfugerð réttlætisins á hendur heiminum á öllum öldum. Hún er krafan um að veröldin snúi hjarta sínu til barnsins og forsmái ekki þarfir þess því þær eru sannar. Þannig er manneskjan í varnarleysi sínu sett á dagskrá í barninu Jesú en í hinum krossfesta nídda og nakta Jesú er tjáð samlíðun með öllum þeim sem þjást um leið og sök valdsins sem þaggar og meiðir er auglýst.
Kirkjan er það sem hún er í lífi barnanna sem eiga skjól sitt undir merkjum hennar. Bregðist hún verndarhlutverki sínu munu brennandi augu sakleysisins hvíla á henni sem dómur þess efnis að hún sé ekki kirkja.
Frá trúarlegu sjónarmiði er það líka frelsarinn Jesús sem ávarpar barnið í skírninni, tekur það í fang sér og heitir því nálægð sinni. Einhverjum kann að þykja það lítils virði en tökum eftir því að börn höfðu fullkomna sérstöðu í boðskap Jesú. Eina samhengið þar sem Guðspjöllin varðveita hótandi orðalag haft eftir frelsaranum er þegar hann tekur sér stöðu við hlið barna sem ekki geta borið hönd yfir höfuð sér. Þá ræðu má lesa í 18. kafla Matteusarguðspjalls en niðurlagsorð hennar eru þessi: „Varist að forsmá nokkurn þessara smælingja. Ég segi yður að englar þeirra á himnum njóta jafnan návistar míns himneska föður."
Það er ekki guðsorðagjálfur þegar haft er eftir Jesú að hvert barn eigi sér engil. Skilið út frá heimsmynd Biblíunnar merkir það að þegar þú horfir í augu barns þá er Guð að horfa í augun á þér. Að kristnum skilningi eru það m.ö.o. börnin sem dæma heiminn.
Í þessari hræddu og dómsjúku veröld stendur frelsarinn Jesús og segir okkur að hætta að metast og óttast því að mátturinn liggi hjá hinum veika. Það eru börnin sem dæma heiminn, þú ert það sem þú ert í augum þeirra barna sem eiga afdrif sín og hamingju undir þér komna.
Hiklaust má segja að kjarni kristinnar trúar sé að lúta barninu. Þess vegna höldum við jól og segjum aftur og aftur sömu gömlu söguna um Guð sem fæðist blautur og blóðugur inn í heiminn og liggur grátandi með nýklipptan naflastreng í örmum ráðvilltra foreldra.
Sagan um barnið Jesú er kröfugerð réttlætisins á hendur heiminum á öllum öldum. Hún er krafan um að veröldin snúi hjarta sínu til barnsins og forsmái ekki þarfir þess því þær eru sannar. Þannig er manneskjan í varnarleysi sínu sett á dagskrá í barninu Jesú en í hinum krossfesta nídda og nakta Jesú er tjáð samlíðun með öllum þeim sem þjást um leið og sök valdsins sem þaggar og meiðir er auglýst.
Kirkjan er það sem hún er í lífi barnanna sem eiga skjól sitt undir merkjum hennar. Bregðist hún verndarhlutverki sínu munu brennandi augu sakleysisins hvíla á henni sem dómur þess efnis að hún sé ekki kirkja.
Gerast áskrifandi að:
Ummæli (Atom)
